بررسي و تبيين اهميت دريا از منظر موقعيت ژيوپليتيكي ايران

امروزه با وجود جهاني شدن اقتصاد و توسعه فناوري ارتباطات، درياها جالب‌ترين حوزه رقابت‌هاي ژيوپليتيكي در قرن بيست و يكم محسوب مي‌شوند؛ از اينرو در گذشته، آمريكا و بريتانيا قدرت‌هاي بلامنازع دريايي بوده‌اند. در اين برهه از زمان، بازيگران ديگر سعي مي‌كنند با يافتن پتانسيل و مزاياي خود، وارد اين بازي ژيوپليتيكي گردند. در اين بين ايران با داشتن سواحل گسترده و مستعد و بنادر متعدد در خليج فارس و درياي خزر: وجود تنگه راهبردي هرمز به لحاظ ژيوپليتيكي داراي موقعيت ساحلي و استراتژيك منحصر به فردي است؛ اين موقعيت ژيوپليتيكي ضمن اينكه الزاماتي را براي اداره كشور مي‌طلبد؛ داراي فوايد و مزايايي نيز هست. به طوريكه، اگر ايران بخواهد به عنوان يك قدرت منطقه‌اي در كنار ساير قدرت‌هاي نوظهور -نظام تك قطبي به رهبري ايالات متحده را به چالش بكشد- بايد استراتژي كلان خود را بر مبناي دكترين دريا محور تنظيم نمايد. يعني با برجسته كردن زيربناي دريايي خود نه تنها از فوايد اقتصادي و مزايايي آب‌هاي آزاد بهره‌مند شود بلكه به ياري قدرت دريايي، نظام موجود را به چالش بكشد. لذا اين مقاله كه به شيوه توصيفي-تحليلي نگارش شده، در تلاش است به اين پرسش پاسخ دهد كه؛ دريا و آب‌هاي آزاد داراي چه اهميت و مزايايي مي‌باشند؟ يافته‌هاي تحقيق نشان مي‌دهد كه اهميت درياها و آب‌هاي آزاد در دو محور كلي قابل طرح مي‌باشند: 1- مولفه‌هاي قدرت‌افزاي دريا كه شامل: مزاياي اقتصادي و تجاري، ارتباطي و لجستيكي، نظامي و ژيوپليتيكي مي‌باشد. 2- كاركردهاي قدرت دريايي كه شامل: افزايش منزلت ژيوپليتيكي و قدرت ملي، حفظ تماميت ارضي، تامين امنيت مرزهاي ساحلي و دريايي، ديپلماسي دريايي است.