بازكاوي تاريخ سياسي فرارود و خراسان بزرگ، از منظر روابط دو دولت قراختايي و سلجوقي

همزمان با نيمهء نخست قرن6ه.ق./ 12م. و به همت يكي از بازماندگان امپراطوري «ليائو» با نام «يه ليو داشي» - كه پس از نابودي امپراطوري ليائو در چين، راهي نواحي غربي شده بود- امپراطوري جديدي با نام ليائوي غربي در سرزمين آسياي ميانه تاسيس شد. اين امپراطوري، توسط مورخان مسلمان، با نام «قراختاييان»، مشهور گرديد. جالب توجه آنكه حركت «يه ليو داشي» و نيروهاي تحت امر وي به سوي مناطق غربي به همين­جا ختم نشد، بلكه به زودي به نواحي فرارود و خراسان بزرگ نيز كشيده شده و به رويارويي­هاي آنها با حكومت­هاي مسلماني همچون سلجوقيان انجاميد. نوشتار حاضر بر آن است تا در گام نخست به معرفي امپراطوري قراختايي پرداخته و در دومين گام، چگونگي روابط سياسي ميان اين حكومت با سلاطين سلجوقي مستقر در خراسان بزرگ و فرارود را مورد واكاوي قرار دهد. اين نوشتار بر اساس هدف، از نوع تحقيقات بنيادي و بر اساس ماهيت و روش، از نوع تحقيقات تحليلي است. بنابراين پرسش تحقيق در اين نوشتار عبارت است از اينكه: قراختاييان كه بودند و همزمان با ورود آنان به فرارود و خراسان بزرگ چه چالش­هايي ميان آنان با سلاطين سلجوقي منطقه ايجاد گرديد؟ نتيجهء به دست آمده از اين نوشتار، نشانگر آن است كه در نيمه ء نخست قرن 6ه.ق/ 12م. و همزمان با سلطان سنجر سلجوقي، فرارود و خراسان بزرگ، عرصهء درگيري ميان قراختاييان با سلجوقيان بود اما از نيمهء دوم اين سده، حكومت­هاي غوري و خوارزمشاهي، جاي سلجوقيان را در اين چالش­ها گرفتند.