آرامگاه­ها و قبور كوه خواجه سيستان

كوه خواجه سيستان به عنوان تنها برجستگي دشت سيستان همواره از تقدس و جايگاه ويژه­اي در اديان مختلف از جمله زرتشتي، مسيحي و اسلام و هم چنين در فرهنگ بومي مردم منطقه برخوردار بوده است. اين ويژگي­ها باعث گرديده كه بر خلاف دسترسي دشوار به آن به دليل وجود درياچه هامون در پيرامون آن، همواره در ادوار مختلف زماني مورد سكونت گروه­ها و جماعات انساني قرار گيرد يا از آن به عنوان يك مكان مقدس براي تدفين و زيارتگاه استفاده شود. اهميت اين محل با توجه به آنچه ذكر گرديد، نياز به بررسي و تحقيق در اين زمينه را كاملاً ضروري مي­سازد. خصوصاً كه هيچ گونه پژوهشي تاكنون بر روي قبور و آرامگاه­هاي اين محل صورت نگرفته و از سوي ديگر كوه خواجه فقط از نظر كاخ و آتشكده­ي آن كه متعلق به دوره­ي پيش از اسلام مي­باشد، در باستان­شناسي ايران شناخته شده است. از اين رو طي بررسي ميداني و پيمايشي كه در اين محل صورت گرفت، تعداد كثيري قبر و آرامگاه در سطح و دامنه­هاي آن شناسايي گرديد كه همه متعلق به دوره­ي اسلامي مي­باشند. آرامگاه­هاي كوه خواجه به دو دسته­ي تخريبي و سالم تقسيم مي­شوند. مقابر موجود بر روي كوه نيز از لحاظ ساختاري و مصالح به سه دسته تقسيم مي­گردند كه عبارتند از: پشته­هاي سنگي نامنظم، گورهاي سنگ چين منظم و گورهاي خشتي. شواهد باستان­شناسي حاكي از آن است كه در دوره­ي اسلامي ميانه و متاخر، مسلمانان از اين كوه و دامنه­هاي آن با اهداف مختلف استفاده كرده­اند.