نقد و بررسي پلوراليسم حقانيت با تكيه بر آراء عرفانيِ ابن عربي و مولوي

نظريه پلوراليسم ديني رويكرد جديدي در عرصه دين پژوهي است و با اين عنوان در زمان ابن عربي و مولوي مطرح نبوده است، با اين حال مي توان با تدقيق در آثار و آراء اين دو عارف، نظرشان را در خصوص حقانيت اديان مختلف به دست آورد. در اين مقاله سعي بر آن است كه با مطالعه آثار ابن عربي و مولوي و به روش توصيفي ـ تحليلي، رويكرد اين دو عارف مسلمان را در خصوص مساله حقانيت اديان مختلف مورد بررسي قرار داده و با نظريه پلوراليسم دينيِ حقانيت مقايسه كنيم. به نظر مي رسد كه آراء ابن عربي و مولوي، علي رغم داشتن مضامين كثرت گرايانه، تفاوت اساسي با آن دارد. ايشان، با وجود اينكه عقيده دارند كه در همه اديان حقايقي يافت مي شود و نمي توان همگي آنان را باطل محض دانست، اما از سوي ديگر معتقدند كه دين اسلام داراي بيشترين و كامل ترين حقيقت مي باشد. در واقع، ايشان بر اساس مكتب وحدت وجودي خويش، حقيقت را مشكك و داراي درجات مختلف دانسته اند كه بالاترين درجه آن در دين اسلام يافت مي شود.