تحليل فضايي نظام شبكه شهري استان همدان در دوره زماني 1391 - 1365

نظام شهري بر توزيع مكاني شهر در محدوده جغرافيايي ناحيه و كشور اشاره دارد. يكي از پيامدهاي فضايي افزايش تعداد جمعيت شهرها، بر هم خوردن تعادل شبكه شهري است. نظام شهري ايران از الگوي سنتي كهكشاني قبل از سال 1300 به الگوي زنجيره اي (به دليل تمركز امكانات و خدمات در شهر هاي بزرگ) متمايل شده است. اين الگو علاوه بر برهم زدن روابط منطقي بين شهر هاي كوچك، مياني و بزرگ با يكديگر، باعث آشفتگي در نظام شهري ايران شده است. يكي از مهم ترين مباحث در نظام شهري، چگونگي توزيع فضايي جمعيت است؛ لذا هدف از اين مطالعه، سنجش و ارزيابي ميزان تعادل در نظام شهري استان همدان طي سال هاي 1365 تا 1391 با استفاده از مدل آنتروپي و نزديك ترين همسايه بررسي شده است. روش تحقيق توصيفي- تحليلي است؛ همچنين براي تحليل كمي و كيفي داده هاي آماري از نرم افزار هاي Excell و GIS استفاده شده است. جامعه آماري شامل كليه شهرهاي استان همدان در 4 دوره سرشماري از سال 1365 تا 1391 است. نتايج حاصل از اين پژوهش بيانگر اين است كه الگوي پراكنش سكونتگاه هاي شهري استان همدان با 99/ تصادفي و متمايل به منظم بوده است كه ناشي از پيدايش نقاط شهري در فاصله نزديك به شهرهاي اصلي و مركزي بوده است. همچنين نتايج حاصل از روش آنتروپي نيز نشان مي دهد كه ضريب آنتروپي در سال 1365 از 62 درصد به 66 درصد در سال 1391 سطوح شهري و سطوح ناحيه اي از 42درصد به 43درصد؛ كه سال 1391 به متعادل ترين سطح خود طي اين چهار دهه رسيده است و اگر چه از سال 1365 تا 1391 فراز و نشيب هايي را داشته ولي گرايش به سوي تعادل ضعيف جمعيت در نقاط شهري و ناحيه اي استان همدان را نمايان مي سازد كه در سطوح ناحيه به نسب شهري بسيار تدريجي تر بوده است. در مجموع سلسله مراتب شهري در شبكه شهري استان همدان نيمه متعادل بوده است كه با ارائه فرصت برابر براي همه شهرهاي استان مي توان سلسله مراتب فضايي بهينه را در سطح استان پديد آورد.