معيارها و مصاديق ثابت و متغير در انديشه شهيد مطهري

حدود چهار دهه از حكومت اسلامي در ايران مي گذرد و اكنون يكي از مهمترين مباحثي كه حكومت و قانونگذاري اسلامي با آن روبروست، نوع، ميزان و چگونگي پيوستگي اين حوزه با عرف جامعه است. بحث از ميزان ارتباط احكام اسلامي با عرف، بي ترديد بحث احكام ثابت و متغير را در دوران معاصر، ضرورتي اجتهادي و فقهي مي نمايد. دليل اين ضرورت نيز نيازهاي ثابت و متغيري است كه در آدميان وجود دارد و يكي از اولين كساني كه در دوران معاصر، حساسيت مساله زمان و مكان در حوزه دين را به خوبي دريافت، شهيد آيهالله «مرتضي مطهري» است كه حاصل حساسيت ايشان، مجموعه مباحثي بود كه تحت عنوان «اسلام و مقتضيات زمان» مطرح نمود. در اين پژوهش، معيار پيوستگي احكام ثابت و متغير، از ديدگاه شهيد مطهري مورد بررسي قرار گرفته و سپس در محورهاي ثابت و متغير، مواردي چند از ميان آثار ايشان بازبيني شده است. از اين معيارها، مي توان به توجه به مصلحت، حفظ آبروي جامعه اسلامي، توجه به پيشرفت و توسعه در جوامع اسلامي، تكيه بر منفعت جمعي و مد نظر قراردادن روح شريعت اشاره كرد. در سرانجام اين تحقيق، اين نتيجه گرفته شده است كه بازنگري در انديشه شهيد مطهري در پذيرفتن مقتضيات زمان و توجه به معيارهاي ثابت و متغير در وضع قوانين اسلامي، كليد حل بسياري از مشكلات حوزه اجتهاد و فقاهت در عرصه هاي حقوقي، اجتماعي و سياسي حكومت اسلامي خواهد بود.