كاركردهاي اقتصادي دولت هاي اسلامي در بستر تاريخ

در بررسي مفهوم دولت اسلامي؛ چه در نظر و چه در عمل، نمونه هايي را مي توان يافت. دولت هاي اسلامي كه منظور، دولت هاي مبتني بر مذهب شيعي و يا منتسب به شيعي مي باشند در بستر تاريخ، كاركردها و اهدافي داشته اند كه منجر به تمييز حكومت ها از يكديگر گرديده است. از طرف ديگر، عملكرد دولت هاي اسلامي نيز گرفتار آفت رفتار حاكمان بوده است؛ آفتي كه منجر به استقرار ناپايدار آنها در جغرافياي جهان اسلام گرديده است كه خود اين امر، منجر به نبود نظام تدبير شايسته و به عبارت ديگر، ديوان سالاري ناكارآمد گرديده است. تامين امنيت و پس از آن دادگري، دو هدفي است كه دولت ها بيش از ديگر اهداف به آنها توجه داشته اند. از طرف ديگر و در حوزه علم نيز شاهد تلاش فقهاي شيعه از دوران تشريع تا زمان كنوني مي باشيم كه خود گوياي تفاوت نظري بين دولت اسلامي متصور با دولت هاي موجود از منظر كاركرد، مباني و ساختار مي باشد. جملگي موارد فوق را مي توان در تلاش انديشمندان شيعي در تشكيل حكومت؛ چه در مقام نظر و چه در مقام عمل پيدا كرد.