تحليلي بر تغييرات كاربري اراضي و شبيه سازي گسترش شهري شهرهاي ميانه اندام (مطالعه موردي: شهر خوي)

شهرنشيني يكي از علل تغييرات كاربري زمين است. اين پديده اگر كنترل شده، هماهنگ و برنامه ريزي شده باشد، همچون هديه اي به جامعه بشري است؛ در غير اين صورت، مي تواند مشكلات زيست محيطي، اجتماعي و اقتصادي زيادي به بار آورد. امروزه تغييرات پوشش زمين و تغييرات كاربري اراضي (LULC) عامل اصلي تغييرات جهاني شناخته شده است. در دو دهه گذشته وسعت و آثار فضايي فعاليت هاي انسان روي زمين بي سابقه بوده و تغييرات پوشش زمين (ويژگي هاي بيوفيزيكي سطح زمين) و كاربري زمين (تغييرات حاصل از فعاليت هاي انساني در سطح زمين) شدت گرفته است. اين تغييرات نتيجه عوامل بيوفيزيكي و اقتصادي – اجتماعي است و با موضوع پايداري توسعه اجتماعي – اقتصادي ارتباط نزديك دارد؛ به طوري كه بخش هاي اساسي سرمايه طبيعي ما از قبيل گياهان، منابع آب و تنوع زيستي را تحت تاثير قرار داده است. پژوهش حاضر با هدف آشكارسازي تغييرات كاربري اراضي شهر خوي طي سال هاي 1368-1390 و پيش بيني تغييرات كاربري اراضي تا سال 1400 انجام گرفته است. بدين منظور، ابتدا تصاوير ماهواره اي LandSat TM5 مربوط به سال هاي 1368، 1379 و 1390 شهر خوي تهيه شد. سپس با استفاده از نرم افزارهاي Erdas، Idrisi، Arc Gis فرايند مربوط به آشكارسازي تغييرات كاربري و همچنين شبيه سازي تغييرات كاربري اراضي با استفاده از مدل زنجيره ماركوف و سلول هاي خودكار زنجيره ماركوف انجام گرفت. نتايج تحقيق نشان مي دهد كه سطح اراضي ساخته شده شهري از 13 /995 هكتار در سال 1368 به 62/ 2557 هكتار در سال 1390 رسيده است. سطح باغ ها و اراضي كشاورزي نيز با روند نزولي به ترتيب از 03/ 717 و 25/ 623 هكتار در سال 1368 به 06/ 165 و 54/ 288 هكتار در سال 1390 كاهش پيدا كرده است. همچنين نتايج شبيه سازي تغييرات كاربري اراضي با استفاده از زنجيره ماركوف و سلول هاي خودكار اين زنجيره نشان مي دهد سطح اراضي ساخته شده شهري در افق سال 1400 به 62/ 2872 هكتار، يعني 47/ 70 درصد محدوده طرح جامع خواهد رسيد و سطح باغ ها و اراضي كشاورزي به ترتيب به 91 /44 هكتار (10/ 1 درصد) و 76/ 140 هكتار (45/ 3 درصد) كاهش خواهد يافت.