وراثت پذيري و هتروزيس صفات در لاين ها و تركيبات سينگل كراس ذرت شيرين (Zea mays L.)

ذرت شيرين يكي ازگياهان زراعي با ارزش است و به عنوان يكي از سبزيجات مفيد و با ارزش غذايي بالا مي تواند در سبد غذايي خانوارها وارد و تثبيت گردد. به منظور بررسي تركيب پذيري و هتروزيس در ژنوتيپ هاي مختلف ذرت شيرين، آزمايشي در قالب طرح بلوك هاي كامل تصادفي با سه تكرار در سال زراعي 92-1391 در مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي انجام شد. در اين تحقيق 37 ژنوتيپ شامل 18 لاين اينبرد و 19 هيبريد سينگل كراس جديد ذرت شيرين مورد ارزيابي قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه شامل صفات فنولوژيك، صفات مرفولوژيك، عملكرد و اجزاي عملكرد بود. نتايج تجزيه واريانس نشان داد بين ژنوتيپ هاي مختلف ذرت شيرين از نظر كليه صفات اختلاف معني داري در سطح 1 درصد وجود دارد. مقايسه ميانگين نشان داد بيشترين عملكرد دانه قابل كنسرو در هيبريد Temptation2×Chase با273/26 تن در هكتار و كمترينآن در لاين Challenger2با4/4 تن در هكتار حاصل شد. بررسي مقادير وراثت پذيري عمومي نشان داد كه بيشترين وراثت پذيري در صفت طول تاسل به ميزان 63/96 درصد مشاهده شد. بيشترين ميزان هتروزيس نسبت به ميانگين والدين و والدبرتر براي عملكرد دانه قابل كنسرو در ژنوتيپ Temptation2×Chase به ترتيب معادل 72/280 و 1/337 درصد به دست آمد. كمترين ميزان هتروزيس نسبتبه ميانگين والدين و والد برتر نيز براي عملكرد دانه قابل كنسرو در ژنوتيپ K^S2/2-82×ObsissionS2 به ترتيب معادل 72/24- و 56/21- درصد حاصل شد. بالاترين همبستگي بين روز تا ظهور رشته هاي ابريشمي و گرده افشاني مشاهده گرديد. بين عملكرد دانه قابل كنسرو و ساير صفات به استثناي فاصله گرده افشاني و كاكل دهي و تعداد برگ همبستگي معني داري وجود داشت. نتايج تجزيه كلاستر كليه ژنوتيپ ها را به چهار خوشه تقسيم نمود به طوري كه لاين هاي مورد بررسي در خوشه هاي اول و دوم و تركيبات سينگل كراس درخوشه هاي سوم و چهارم جاي گرفتند. بنابراين برخي از تركيبات سينگل كراس مي توانند به عنوان هيبريدهاي اميدبخش در برنامه هاي ارزيابي نهايي تا معرفي هيبريدهاي جديد مورد استفاده قرار گيرند.