معرفي سروده هايي از شاخه ادبيات شفاهي ايران: سه خشتي هاي كُرمانجي

Introducing poems of Iranian folk literature: Evidence from KurmanjiSe-Kheshties

در اين مقاله، سروده هايي متعلق به خانواده ادبيات شفاهي ايران از منظر برون متني و درون متني معرفي مي شود. سه خشتي هاي كرمانجي، سروده هايي سه‌مصراعي‌اند كه سابقه آنها به ادبيات دوره پيشااسلامي مي رسد اما هنوز در شاخه ادبيات شفاهي منطقه خراسان سروده و خوانده مي شوند. در زبان كرمانجي، سه خشتي ها را عمدتاً به آواز مي‌خوانند و همين امر سبب افزودن پاره هايي بر اصل سه مصراع مي شود. اين پاره ها بيشتر كاركرد موسيقايي دارد و غالباً براي سازگارشدن سه خشتي ها با دستگاه هاي موسيقايي به آنها افزوده مي شود اما غير از اين، كاركرد معنايي ـ عاطفي هم دارند. ما پس از بررسي 304 سه خشتي، آنها را از جهت موسيقايي و زمينه معنايي ـ عاطفي بررسي خواهيم كرد. ضمن اينكه پيش از آن نشان مي دهيم رابطه اين سروده ها با ادبيات دوره پيشااسلامي چگونه است. در بخش پيشينه تحقيق و وجه تسميه اين قالب نيز نشان خواهيم داد كه چه تحقيقاتي در اين مورد تاكنون انجام شده است.

In this article, poems of Iranian folk literature would be introduced both from intra and extra-text perspective. Kurmanji Se-kheshties are poems with threehemistiches that date back to pre-Islamic literature, however, still they are composed and sung in the Khor?s?n folk literature. In the Kurmanji language, Se-kheshties are mainly sung and that’s why some bits are added to the original 3hemistiches. These bits have mostly musical function and often they are added to the Se-kheshties to adapt them to the musical Dastg?hs, however they also have semantic-affective function. After investigating 304 Se-kheshties, we examined them according to their music and their semantic-affective background. Meanwhile, we demonstratedthat how these poems could be related to the pre-Islamic literature. In the section on the literature review and appellation of this type of poem, we explained that which researches have been done on this topic up to now.