ناصرخسرو و پساقصيده (تحليل شاخصه هاي پسامحوري در قصايد ناصرخسرو)

Nāser Khosrow and Post-Qasideh: A Study of Post-axiomatic indices in Nāser Khosrow’s Qasāyed

قصيده از سنتي ترين قالب هاي ادبي است كه بنابه كليت منسجمش ظرفيت ويژه اي در مدح و تعليم دارد. موضوع واحد و پردازش اين موضوع در يك قالب و ساختار بسته باعث مي شود تا القاي معني و تاثيرگذاري قصيده بر مخاطب بيشتر شود. قصايد ناصرخسرو، برعكس قصايد رايج سبك خراساني، بنابه تاويلي بودن زبان، فرمي فرارونده، صيروري و چندلايه به خود گرفته اند كه مي توان اصطلاح پساقصيده را براي آنها به كار برد. پساقصيده، ناظر بر فرايند زباني و فرميك است كه قصيده را در فرايندي واسازانه قرار مي‌دهد. پس در اين تعريف، پساقصيده نوعي سبك گريزي دوره اي و شخصي است كه بنيان‌ها و اصول موضوعه خود را ويران، برهنه و تجزيه كرده، از ثبات و استحكام مي‌اندازد. در اين پژوهش تلاش شده تا با روشي توصيفي- تحليلي و رهيافتي پسامحورانه، شاخصه‌هاي واسازانه و فروپاشاننده زباني و فرمي اين قصايد بررسي شود. فراروي از تقابل‌هاي دوگانه، تناقض معنايي، چندلايگي زبان، صيرورت فرم، سوژه زدايي، بافت زدايي، گفتمان‌سازي و... مهم‌ترين شاخصه هاي پسامحوري قصايد ناصرخسرو محسوب مي‌شوند.

Qasideh is a traditional verse-form with a special pedagogical and eulogical capacity. Meanwhile due to its single subject matter and the way it is elaborated in a closed frame work, qasideh is strong enough to convey its meaning and effects. N?ser khosrow’s Qas?yed, in contrast to those of Khor?s?ni Tradition, are interpretive and thus multifaceted in a way that they can take the name of “Post-Qasideh”. This new version of qasideh, in fact, through performing a deconstructive process deprives the poem of its essentials and principles. The present article is an attempt to show the elements of this deconstructive process which includes among all: going beyond double articulations, creating paradoxical meanings, dynamic character of form, desubjectivization, decontextualization, and discourse formation.