سنجش قرآني دو رويكرد شناختي و غير شناختي در ضعف اخلاقي

از مسائل ديرپاي اخلاقي در حوزه روان شناسي اخلاق كه فيلسوفان اخلاق بدان پرداخته اند، تحليل «خطاي اخلاقي آگاهانه» است. آيا ممكن است انسان، آگاهانه و عامدانه مرتكب خطاي اخلاقي شود؟ اگر آري، اين رخداد مستند به چه عاملي است؟ در پاسخ به اين پرسش، دو رويكرد شناختي و غيرشناختي شكل گرفته است؛ ديدگاه اول، امكان ارتكاب خطاي آگاهانه اخلاقي را منتفي مي داند و معتقد است همواره خطاي اخلاقي، مستند به جهل و فقدان معرفت است. ديدگاه دوم ضمن ارائه پاسخ مثبت به امكان وقوع اين پديده، ريشه هاي آن را هم در لايه معرفت و هم در لايه عناصر غيرمعرفتي در نظام اراده انسان جستجو مي كند و حصر ريشه صدور خطاي اخلاقي را در عنصر معرفت ناصواب مي انگارد. به لحاظ تاريخي، نخستين فردي كه ديدگاه نخست را مطرح نمود، افلاطون (مقرر ديدگاه سقراط) بود و اولين متفكر ارائه كننده ديدگاه دوم نيز ارسطو بود. در اين مقاله، اين دو رويكرد به قرآن كريم عرضه شده و بر اساس آموزه هاي قرآني، بين آنها قضاوت صورت گرفته است. نويسنده هيچ آيه اي به نفع ديدگاه اول در قرآن كريم نيافته است؛ اما 7 دسته از آيات را در تاييد ديدگاه دوم يافته كه شكاف نظر از عمل و ضعف اخلاقي را ممكن و محقَق دانسته و ريشه هاي غيرمعرفتي متعددي هم براي آن معرفي نموده است.