بررسي مستند مداخلات انگليس در امور داخلي ايران (1320-1324ش)

British interventions in Iranʹs internal affairs during the years of occupation (1941-1945) based on archival evidence

با هجوم دول متفق در شهریور1320(سپتامبر1941م) به ایران و فروریختن حكومت پهلوی اول، كشور به اشغال متفقین درآمد. حضور تحمیلی آنان در كشور، تبعات مختلفی در زمینه‌‌های اقتصادی‌‌، سیاسی و اجتماعی در پی داشت و علاوه بر اینكه ازلحاظِ روانی و ذهنی، موجب نارضایتی‌های مردمی گردید آثار عملی خود را نیز در امور عینی جامعه برجای نهاد. انگلیس یكی از این كشورهای اشغالگر است كه مداخله‌اش در امور داخلی ایران سابقه‌ای دیرینه دارد و در دوره‌های زمانی مختلف، متناسب با ضعف و قوت حكومت مركزی ایران همواره در حال تغییر بوده است. جنگ جهانی دوم و اشغال ایران توسط متفقین یكی از مهم‌ترین عرصه‌های دخالت انگلیس در امور داخلی ایران است. هدف: هدف این پژوهش بررسی مداخلات و خسارات دولت انگلیس در ایران، به‌عنوان نمونه‌ای از آثار عینی اشغال ایران در جنگ جهانی دوم است. روش/رویكرد پژوهش: این پژوهش با رویكردی توصیفی- تحلیلی و با استفاده از منابع كتابخانه‌ای و اسناد و مدارك آرشیوی تهیه شده است. یافته‌های پژوهش: متفقین با تنظیم قرارداد اتحاد سه‌جانبه تلویحاً اجازة مداخله در امور داخلی ایران را به دست آوردند و این مداخله موجب اختلال در تجارت بازرگانان ایرانی، سردرگمی در ادارة امور توسط دولت ایران و سانسور پست، تلگراف، رادیو و روزنامه‌ها گردید و نهایتاً آمار عظیمی از خسارت در بخش‌های مختلف اقتصادی بر جای گذاشت.

Purpose: The fall of Reza Shah (1925-1941) following the occupation of Iran by the Allied Forces during WWII, had economic, political and social consequences, one being interventions by British diplomacy in Iranians’ internal affairs. The influence of the British government in Iran, which changed ovner time relative to the strength or weaknesses of the Iranian government. was intensified by the occupation. This paper explores dimensions of that influence during 1941-1945 based on archival documents in the National Archives of Iran. Method/Research Design: Library and archives resources were used to prepare this paper. Findings: By signing a trilateral agreement in Tehran, UK, US, and the Soviet Union implicitly allowed the UK to intervene in Iranians’ internal affairs. This caused disruption in commerce, confusion in public administration, censorship in the media as well as in postal and telecommunication services.