بررسي تنوع سيتوژنتيكي در جمعيت هاي گشنيز (.Coriandrum sativum L) ايران

براي بررسي تنوع سيتوژنتيكي تعداد 12 جمعيت گشنيز ايران، از تكنيك اسكواش و رنگ آميزي هماتوكسيلين استفاده شد. هم چنين جهت تجزيه صفات كاريوتيپي بدست آمده، از تجزيه واريانس در قالب يك طرح كاملاً تصادفي با سه تكرار، مقايسه ميانگين صفات با استفاده از آزمون دانكن (در سطح احتمال يك درصد) ، تجزيه به عامل ها به روش تجزيه به مولفه هاي اصلي و تجزيه كلاستر به روش Ward با استاندارد Z-scores استفاده شد. نتايج حاصل از مطالعه كاريولوژيكي نمونه هاي نوك ريشه نشان داد كه عدد پايه كروموزومي در تمام جمعيت هاي مورد بررسي x=11 و تعداد كروموزوم 22 = 2x = 2n بود. از لحاظ سطح پلوئيدي، همه جمعيت ها ديپلوئيد بودند. بين جمعيت ها از لحاظ صفات طول كل كروموزومي (TL)، طول بازوي بلند (LA)، طول بازوي كوتاه (SA)، اختلاف دامنه طول نسبي (DRL)، طول نسبي كوتاهترين كروموزوم (%S) و شاخص عدم تقارن بين كروموزومي (A2) اختلاف معني داري در سطح احتمال يك درصد وجود داشت. از لحاظ صفات درصد شكل كلي كاريوتيپ (%TF) و درصد طول نسبي بازوي بلند (%L) اختلاف معني داري در سطح احتمال پنج درصد وجود داشت كه اين امر مويد وجود تنوع كروموزومي در جمعيت هاي مورد بررسي مي باشد. تجزيه خوشه اي جمعيت ها بر اساس خصوصيات كاريوتيپي، آن ها را در سه گروه مجزا قرار داد. در اين بررسي بيش ترين شباهت بين دو جمعيت نيشابور و همدان و كم ترين شباهت بين دو جمعيت اردبيل و اراك بود. نتايج حاصل از تجزيه واريانس خوشه ها نشان داد كه از نظر همه صفات به غير از صفت SA اختلاف بين گروه ها معني دار است. جمعيت هاي نيشابور، اراك، مركزي، مباركه، نجف آباد و همدان در گروه اول از نظر صفات CI، r-value، %TF و %S بيش ترين مقادير را به خود اختصاص داده بودند كه بيانگر تقارن كاريوتيپي در اين گروه مي باشد. جمعيت هاي اصفهان، قزوين و نهاوند2 در گروه دوم از لحاظ مقادير صفات ما بين گروه اول و سوم قرار گرفتند. جمعيت هاي ملاير، نهاوند1 و اردبيل در گروه سوم از نظر صفات حاصل از طول كروموزومي (TL، LA، SA، AR، DRL،%L) و شاخص هاي عدم تقارن (A1، A2، AI) بيش ترين مقادير را به خود اختصاص دادند كه نشان دهنده عدم تقارن كاريوتيپي در اين گروه مي باشد.