اثر تيمارهاي مختلف در شكست خواب و تحريك جوانه زني بذر سلمه (Atriplex leucoclada Boiss.)

Effects of different treatments on breaking seed dormancy in saltbush (Atriplex leucoclada Boiss.)

سلمه يا سلمك (Atriplex leucoclada Boiss.) از گياهان هالوفيت بومي ايران است كه براي بيابان زدايي، احياء و اصلاح مراتع در مناطق خشك و بياباني كشت آن مفيد مي‌باشد. به منظور بررسي اثر تيمارهاي مكانيكي و شيميايي در برطرف نمودن خواب و تحريك جوانه‌زني بذر اين گياه دو سري آزمايش در قالب طرح كاملا تصادفي در 3 تكرار انجام شد. از آنجا كه بذرهاي اين گونه از لحاظ رنگ و اندازه متفاوت بودند، تاثير اين فاكتور نيز در جوانه‌زني مورد بررسي قرار گرفت و بذرها بر اين اساس به دو گروه تقسيم شدند. تيمارها عبارت بودند از: پيش تيمار سايش، پيش تيمارهاي اسيد جيبرليك، كينتين، اتفن، نيترات پتاسيم، تيوره همگي در دو سطح زماني 24 و 48 ساعت/ در دو دماي°C4 يا °C20، پيش تيمار آب جاري، پيش تيمار سرما (20 روز/ °C4) + تيمار 14 روزه با اسيد جيبرليك يا نيترات پتاسيم يا تيوره، دوبارسايش با كاغذ سنباده، شكاف‌دهي پوسته بذر با سوزن، آب داغ (70 و °C90 / 15 دقيقه)، اسيد سولفوريك (75 درصد)، انبار داري (3 ماه/°C20) و استراتيفيكاسيون سرد (3 ماه/°C4). آناليز داده‌ها نشان داد بالاترين درصد جوانه‌زني (4/73 درصد )، سرعت جوانه‌زني (35/1) و شاخص ويگور (8860) در مورد بذرهاي قهوه‌اي و بالاترين درصد جوانه‌زني (3/63 درصد)، سرعت جوانه‌زني (74/0) و شاخص ويگور (7710) در دانه‌هاي سياه رنگ با تيمار خراش مضاعف بذر توسط كاغذ سنباده به دست مي‌آيد. با توجه به نتايج آزمايشات حاضر پيشنهاد مي‌شود خواب بذر در اين گونه از آتريپلكس از نوع فيزيكي بوده و ناشي از مقاومت پوسته بذر مي‌باشد.

Saltbush (Atriplex leucoclada) is one of the endemic halophyte plants of Iran, useful for desertification, restoring and modifying rangelands in arid and desert areas cultivation. To assess the effects of mechanical and chemical treatments in break seed dormancy and to stimulate seed germination in dimorph seeds of Atriplex leucoclada, two tests were performed in completely randomized design with three replicates for both of its two seed types. Treatments were: scratch pretreatment, gibberellic acid or kinetin, ethephon, potassium nitrate or thiourea all performed for 24 h or 48 h at 4˚C or 20˚C, pretreatment running water, moist chilling (20 days/4˚C) + 14days treatment with gibberellic acid or potassium nitrate or thiourea, scratching with a sand paper, making a gap with a needle, hot water (70˚C or 90˚C for 15 min), sulphoric acid (75%), drystoring (3 months/20˚C), stratification (3 months/4˚C). As the twicescratched pretreatment caused the highest germination percentage (73.3%) and vigour index (8860) in the brown seeds and for the black ones these values were 63.3% and 7710, respectively. Overall, it is concluded the seed dormancy in both types of seeds in A. leucoclada could be physical.