تحليل و ارزيابي پتانسيل و راهبردهاي توسعه ي طبيعت گردي در درياچه سد دز با استفاده از روش فريمن

گردشگری پدیده­ای است كه از گذشته­های دور موردتوجه جوامع انسانی بوده و برحسب نیازهای متفاوت اجتماعی و اقتصادی به پویایی خود ادامه داده است و رشد این صنعت در هر كشور نیازمند راهبرد مناسب و برنامه­ریزی مدیریتی مؤثر است. این پژوهش باهدف تدوین برنامه راهبردی طبیعت­گردی در دریاچه سدر دز در سال 1392-1393 صورت پذیرفت. بدین منظور در نخستین گام به شناسایی عوامل داخلی (نقاط ضعف و قوت) و عوامل خارجی (فرصت‌ها و تهدیدات) پرداخته شد. سپس عوامل داخلی و خارجی در قالب جداول ارزیابی عوامل داخلی (IFE) و ارزیابی عوامل خارجی (EFE) نمره دهی و وزن‌دهی شدند. جهت وزن‌دهی عوامل داخلی و خارجی از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) و نرم‌افزار Super decision استفاده گردید. ماتریس IFE با امتیاز 793/2 بیانگر این بود كه توسعه اكوتوریسم دریاچه سد دز دارای نقاط قوت بیشتری نسبت به ضعف­های موجود و EFE با كسب امتیاز 582/2 بیانگر وجود فرصت­های بیشتری نسبت به تهدیدها بود. نتایج به‌دست‌آمده مؤید آن است كه ﻣﺤﺪﻭﺩﻩ ﺗﺤﺖ ﺑﺮﺭﺳﯽ به‌منظور توسعه طبیعت­گردی ﺩﺭ ﺟﺪﻭﻝ ﺑﺮﻧﺎﻣﻪ­ﺭﯾﺰﯼ ﺭﺍﻫﺒﺮﺩﯼ ﺩﺭ ﺷﺮﺍﯾﻂ ﺗﻬﺎﺟﻤﯽ (ﺍﺳﺘﺮﺍﺗﮋﯼ SO) ﻗﺮﺍﺭ میﮔﯿﺮﺩ و بر اساس تحلیل QSPM، استراتژی (SO2) معرفی توانایی و پتانسیل بالای گردشگری دریاچه سد دز جهت افزایش سرمایه­گذاری بخش خصوصی و دولتی با امتیاز 028/2 بهترین استراتژی جهت اجرای استراتژی تهاجمی در نظر گرفته شد. در ادامه ماتریس فرامن بر اساس اولویت­های اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و اكولوژیكی منطقه موردمطالعه تكمیل و پس از بارگذاری هر یك از گزینه­های توسعه، راهبرد بهره­گیری بهینه و هدفمند از افزایش انگیزه در افراد جوامع محلی و NGO­ها جهت مشاركت با سازمان‏های مسئول در امر گردشگری، جهت جلب گردشگر طبیعت و راهنمایی گردشگران داخلی و خارجی با امتیاز مأخوذه 90+ به‌عنوان مهم­ترین راهبرد پیشنهادی توسعه طبیعت­گردی در منطقه موردمطالعه پیشنهاد گردید. درنهایت با توجه به برخورداری منطقه از توانمندی­ها و قابلیت­های طبیعت­گردی، جهت پیاده كردن هر راهبرد مدیریتی در راستای توسعه پایدار نیازمند تعیین چارچوب برنامه­ریزی، نظارت و حمایت مستمر می­باشد. هم­چنین برای نیل به تحقق اهداف و توسعه گردشگری دریاچه سد دز، تلاش برای جذب همكاری همه­جانبه ادارات و سازمان­های دولتی و خصوصی مرتبط با طبیعت­گردی منطقه پیشنهاد می­گردد.