ارزيابي پايداري اكولوژيك و اقتصادي پسته در استان كرمان و تعيين عوامل موثر بر آن

پسته از محصولات مهم صادراتي كشور مي­باشد و نقش بسيار زيادي در صادرات غير نفتي دارد. پايداري در باغات پسته به عوامل متعدد اكولوژيك، اقتصادي و اجتماعي بستگي دارد كه شناخت اين عوامل مي­تواند در پايدار بخشي به الگوي توليد اين محصول كمك كند. به منظور بررسي ميزان پايداري باغات پسته در استان كرمان، تحقيقي در سال 93-1392 انجام شد. اطلاعات مربوط به اين باغات شامل متغيرهاي اجتماعي- اقتصادي، كود و مواد شيميايي، آب و آبياري و مديريت علف­هاي هرز در دو شهرستان شهر بابك و رفسنجان مورد تجزيه و تحليل قرار گرفت. در شهرستان شهر بابك 70 پسته­كار و در شهرستان رفسنجان 90 پسته كار به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار اصلي براي جمع­آوري داده­ها پرسشنامه بود. روايي آن با استفاده از نظر استادان و صاحب­نظران مديريت كشاورزي و اكولوژي تاييد گرديد. جهت تعيين اعتبار (پايايي) پرسشنامه مذكور از ضريب آلفاي كرونباخ استفاده گرديد. شاخص پايداري بعد از رفع اختلاف مقياس شاخص­ها به روش تقسيم بر ميانگين از طريق تحليل مولفه­هاي اصلي محاسبه گرديد. يافته­هاي پژوهش نشان مي­دهد كه نيمي از باغات پسته از نظر شاخص پايداري در حد ناپايدار و نسبتا ناپايدار بودند. نتايج رگرسيون گام به گام نشان داد كه مهم ترين عوامل تعيين كننده شاخص پايداري در اين نظام زراعي، سن، سابقه پسته كاري، تحصيلات، ميزان مصرف كود ارگانيك، ميزان مصرف كود دامي، عملكرد، مبارزه با علف هاي هرز و ميزان مصرف آب بوده است، در حالي كه مصرف كودهاي شيميايي اثر تعيين كننده­اي بر شاخص پايداري نداشت. در بين اين عوامل تنها تحصيلات و ميزان مصرف آب اثر منفي بر شاخص پايداري داشت.