ارزيابي صفات فيزيولوژيك، فنولوژيك و مورفولوژيك مرتبط با تحمل به خشكي در گندم نان (Triticum aestivum L.)

اين تحقيق به منظور شناسايي ژنوتيپ هاي متحمل به خشكي بر اساس برخي از صفات مهم مورفولوژيك، فنولوژيك و فيزيولوژيك و شاخص هاي تحمل به خشكي در گندم نان اجرا شد. بيست ژنوتيپ گندم نان در دو آزمايش مزرعه اي تحت شرايط بدون تنش و تنش خشكي در قالب طرح بلوك­هاي كامل تصادفي با سه تكرار در معاونت موسسه تحقيقات ديم سرارود كرمانشاه مورد ارزيابي قرار گرفتند. صفات مورد مطالعه شامل تعداد دانه در سنبله، طول گردن سنبله، طول سنبله، ارتفاع بوته، وزن هزار دانه، تعداد روز تا ظهور سنبله، روز تا رسيدگي فيزيولوژيك، عملكرد دانه، مساحت برگ پرچم، محتواي آب نسبي برگ، غلظت كلروفيل­هاي a، b و كل، محتواي پرولين، ميزان آب نگهداري شده در برگ­هاي بريده، پايداري غشاء سلولي و پتانسيل آب برگ بودند. علاوه بر اين صفات، شاخص هاي تحمل به خشكي نيز بر اساس عملكرد دانه در دو شرايط رطوبتي محاسبه شدند. نتايج نشان داد كه تنوع ژنتيكي معني­داري بين ژنوتيپ­هاي مطالعه شده براي اصلاح تحمل به خشكي وجود دارد. نتايج حاصل از ارزيابي شاخص عملكرد (YI)، شاخص پايداري عملكرد (YSI)، بهره­وري متوسط (MP)، ميانگين هندسي بهره­وري (GMP)، شاخص تحمل (TOL)، شاخص تحمل به تنش (STI) و شاخص حساسيت به تنش (SSI)، ژنوتيپ هاي نسبتاً يكساني را به عنوان ژنوتيپ هاي متحمل به خشكي شناسايي كردند، اما با توجه به همبستگي بالا و معني­دار بين شاخص هاي MP، GMP، STI و HMP با عملكرد دانه در هر دو شرايط بدون تنش و تنش خشكي، اين شاخص ها جهت دستيابي به ژنوتيپ­هاي با عملكرد بالا در هر دو شرايط مناسب بودند. بر اين اساس، ژنوتيپ هاي 72YRRGP، T179، T189، 914GB، MARAGHEH(1379-80) و رقم سرداري به عنوان ژنوتيپ هاي متحمل به خشكي شناسايي شدند. تجزيه ضرايب همبستگي نيز نشان داد كه از بين صفات مورد بررسي، محتواي پرولين برگ، پايداري غشاء سلولي و طول سنبله داراي رابطه قوي تري با شاخص تحمل به خشكي (STI) بودند و به عنوان مهم­ترين صفات براي انتخاب ژنوتيپ­هاي متحمل به خشكي در اين تحقيق معرفي مي­شوند.