تاثير گفتمان ايران و عربستان از اسلام بر مواجهه آنها با تحولات بيداري اسلامي

بيداري اسلامي به عنوان جنبش بي­سابقه­يِ مردمي كه در منطقه خاورميانه و شمال آفريقا به وقوع پيوسته است علاوه بر تاثيرات شگرفي كه بر محيط داخلي كشورهاي انقلابي گذارده و در برخي موارد حتي به تغيير نظام سياسي اين كشورها منجر شده بر مناسبات منطقه­اي نيز تاثيرگذار بوده است. جمهوري اسلامي ايران و كشور پادشاهي عربستان سعودي به عنوان دو قدرت منطقه­اي به نحو كاملا متفاوتي از اين تحولات تاثير پذيرفته­اند. جستار پيش رو در پاسخ به اين سوال كه قرائت­هاي متفاوت و متضاد ايران و عربستان از اسلام بر مواجهه آنها با تحولات بيداري اسلامي چگونه تاثير گذارده است فرضيه خود را اينگونه صورت­بندي كرده است كه در حاليكه نظام سياسي حاكم بر «پادشاهي عربستان» بر مبناي سلفي­گريِ محافظه­كارانه­يِ مبتني بر «قرائت سازشكارانه از اسلام» بروز يافته است در مقابل، «جمهوري اسلامي» به عنوان نظام سياسيِ برآمده از انقلاب اسلامي بر «قرائت انقلابي از اسلام» استوار مي­باشد. مقاله با استفاده از روش مقايسه­اي به واكاوي علل تفاوت بنيادينِ نگرش اين دو كشور اسلامي در مواجهه آنها با تحولات بيداري اسلامي پرداخته است. نتيجه آنكه اگرچه تحولات بيداري اسلامي نظام جمهوري سلامي را با چالش­هايي مواجه ساخته است اما فرصت­هاي گسترده­اي را نيز براي ايران فراهم آورده است از اينرو جمهوري اسلامي ايران تمايل به فراگيري اين جنبش داشته است. در مقابل، اين تحولات كشور عربستان را با چالش­هايي جدي مواجه كرده است. از اينرو عربستان درصدد مهار و توقف اين جنبش برآمده كه تعقيبِ اين دو استراتژي متضاد بر تيرگي روابط ميان آنها افزوده است.