مقايسه تركيب هاي شيميايي اسانس برگ، گل، ساقه و ريشه Nepeta bornmuelleri Hausskn. ex Bornm.

جنس Nepeta، متعلق به تيره نعناع (Lamiaceae)، در ايران 67 گونه دارد كه اغلب آنها انحصاري ايران هستند. هدف از اين مطالعه، مقايسه كمي و كيفي اسانس برگ، گل، ساقه و ريشه Nepeta bornmuelleri Hausskn. ex Bornm.، از گونه هاي انحصاري و معطر بود. اين گياه در ارديبهشت ماه 1390 از كوه هزار واقع در استان كرمان جمع آوري شد و از برگ، گل، ساقه و ريشه آن به طور جداگانه، به روش تقطير با آب، اسانس گيري بعمل آمد. تركيب هاي تشكيل دهنده روغن هاي اسانسي با استفاده از دستگاه هاي كروماتوگراف گازي (GC) و كروماتوگراف گازي متصل به طيف سنج جرمي (GC/MS) شناسايي شدند. در روغن هاي اسانسي برگ و گل، به ترتيب 38 و 19 تركيب شناسايي شد كه 6/98% و 5/94% اسانس را تشكيل مي دادند. βa4،α7،βa7-نپتالاكتون (2/29% و 8/26%)، 1،8-سينئول (6/19% و 6/14%)، αa4،α7،αa7-نپتالاكتون (6/6% و 5/19%) و بتا-پينن (9/18% و 4/11%) به ترتيب تركيب هاي عمده در اسانس برگ و گل بودند. همچنين، از بين 9 تركيب شناسايي شده در اسانس ساقه كه 8/95% اسانس را تشكيل مي دادند، βa4،α7،βa7-نپتالاكتون (8/39%)، كاريوفيلن اكسيد (1/24%) و 1،8-سينئول (8/12%)، اجزاء اصلي بودند. از طرف ديگر، 12 تركيب در اسانس ريشه شناسايي شد كه 3/99% آن را شامل مي شدند. تركيب هاي عمده، ايزومرهاي βa4،α7،βa7-نپتالاكتون (2/73%) و αa4،α7،αa7-نپتالاكتون (4/13%) بودند. نتايج اين تحقيق نشان داد كه نپتالاكتون جزء اصلي روغن هاي اسانسي حاصل از اندام هاي مختلف N. bornmuelleri مي باشد.