حدس از نگاه ابن سينا و فخررازي

بسياري از منطق دانان حدس را جزء مبادي يقيني شمرده اند؛ اما به تبيين اين موضوع نپرداخته اند. در آثار ابن سينا و به تبع آن شارحان وي، در كاربرد اين واژه توسع معنايي ديده مي شود. ابن سينا پاي حدس را به علوم معنوي نيز مي گشايد و يكي از حوزه هاي كارآمدي حدس را حوزه نبوت مي داند. فخررازي نيز مانند ابن سينا بر نقش حدس در وحي تاكيد مي كند. ابن سينا حدس را مربوط به عقل قدسي مي داند كه بالاتر از عقل مستفاد است؛ اما فخررازي حدس را مربوط به بالاترين مرتبه از عقل بالملكه مي داند و حدسيات را به سه دليل خارج از حوزه يقينيات مي شمارد. با توجه به سخنان ابن سينا درباره يقيني دانستن حدس و ارتباط وحي با حدس، روشن مي شود كه منظور وي از حدس در مباحث نفس، حدس عرفاني است، نه حدس منطقي.