آسياباني و بازنمايي مناسبات اجتماعي طبقات فرودست در جوامع روستايي: بررسي پديدۀ آسياب و آسياباني در روستاي حسن آباد ششتمد سبزوار

آسياب به‌عنوان يكي از نمودهاي تمدن ايراني، جلوه‌اي از دانش بومي ايرانيان در راستاي سازگاري با اقليم خشك و كم آب ايران است. اين پژوهش، به بررسي بسترمند و زمينه‌مند فرهنگ آسياباني در يكي از روستاهاي منطقه جنوبي سبزوار مي پردازد و با اتخاذ رويكردي مردم‌نگارانه، با رويكرد نظري بوم‌شناسي فرهنگي، از خلال بررسي اين پديده، به­دنبال واكاوي مناسبات طبيعت و فرهنگ است. نتايج نشان مي‌دهد شكل‌گيري فناوري و سازۀ آسياب، پاسخي سازگارانه به ويژگي‌هاي طبيعي و اقليمي منطقه است كه فرهنگ‌سازي خاصي به همراه داشته است؛ بنابراين، سويه‌هاي اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي آسياب، مواردي هستند كه به آن‌ها پرداخته مي‌شود. با توجه به داده‌ها و شواهد ميداني پژوهش حاضر مي‌توان گفت آسياباني در منطقۀ مورد مطالعه، به‌عنوان حرفه‌اي كارآمد و ضروري مطرح است، اما اين حرفه، در تحليل نهايي حرفه‌اي، چندان مطلوب تلقي نمي‌شود. با توجه به نتايج، به­نظر مي‌رسد جايگاه نه‌چندان مطلوب اين حرفه در فرهنگ مورد مطالعه را بايد در ساخت پرتنش جوامع روستايي در مناطق حاشيۀ كوير جست‌وجو كرد.