بهينه‌سازي مصرف نيتروژن براي رشد و عملكرد كلزا و نخودفرنگي در كشت مخلوط

Optimization of Use of Nitrogen for Growth and Yield of Canola and Pea Intercropping

به‌منظور بررسي اثر كاهش مصرف نيتروژن بر رشد و عملكرد كشت خالص و مخلوط كلزا و نخودفرنگي آزمايشي فاكتوريل در قالب طرح بلوك كامل تصادفي با سه تكرار در مزرعه تحقيقاتي دانشگاه شهركرد طي فصل زراعي 1390 و 1391 اجرا گرديد. پنج نسبت كاشت مختلف (100% كلزا؛ 66% كلزا + 33% نخودفرنگي؛ 50% كلزا + 50% نخودفرنگي؛ 33% كلزا + 66% نخودفرنگي؛ 100% نخودفرنگي) به‌عنوان فاكتور اول و سه سطح نيتروژن (100%، 75% و 50% نياز كلزا و نخودفرنگي) به‌عنوان فاكتور دوم مورد ارزيابي قرار گرفتند. نتايج نشان داد كه كشت مخلوط سبب افزايش ارتفاع بوته (23/64 درصد) نخودفرنگي شد ولي ارتفاع كلزا را نسبت به تك‎كشتي به‌ميزان 7/32 درصد كاهش داد. ماده خشك مجموع كلزا و نخودفرنگي نيز در تيمارهاي مخلوط نسبت به تك‎كشتي به‌ترتيب به‌ميزان 38/56 و 6/15 درصد افزايش پيدا كرد. در كشت خالص كلزا با افزايش مصرف كود نيتروژن عملكرد دانه (21/9 درصد) افزايش يافت، اما در كشت مخلوط بيشترين مقادير اين صفات با تيمار 75% نياز نيتروژني گياه مشاهده شد. عملكرد مجموع و نسبت برابري زمين (LER) محصول در كشت مخلوط با كاربرد 50% و 75% نياز نيتروژني گياه بالاتر از تك‎كشتي هر دو گياه بود ولي در 100% نياز نيتروژني گياه عملكرد مجموع و LER تيمار نخودفرنگي 66% كلزا 33% و نخودفرنگي 50% كلزا 50% نسبت به تك‎كشتي آنها كاهش پيدا كرد. به‎طوركلي استفاده از كشت مخلوط نخودفرنگي  كلزا ۶۶ : ۳۳ و يا ۵۰ : ۵۰ علاوه بر امكان‌پذير ساختن به‌دست آوردن عملكرد دانه مناسب اين دو محصول مي تواند با كاهش مصرف كود نيتروژن در حفظ محيط زيست نيز مؤثر باشد.

In order to investigate the effects of deficit nitrogen application on growth and yield in sole cropping and intercropping of canola and pea, a factorial experiment was conducted as randomized complete block design with three replications at Shahrekord University Research Farm, Sharekord, Iran during 2011 2012 growing season. Five planting ratios (100% canola 66% canola + 33% pea, 50% canola + 50% pea 33% canola + 66% pea 100% pea) were evaluated as the first factor and three levels of nitrogen (100%, 75% and 50%  N requirement of canola and pea) as the second factor. Results showed that intercropping in comparison to sole cropping led to increase in the plant height of pea (23.64%) but it decreased canola plant height (7.32%). Total dry matter of canola and pea increased in intercropping treatments (38.56 and 6.15 %, respectively) compared to sole cropping. In canola sole cropping, seed yield increased (21.9%) with increase in nitrogen application, however in intercropping the greatest seed yield was observed in 75% plant nitrogen requirement. The crop  yield in intercropping treatments with application of 50 and 75% plant nitrogen requirement was higher than sole cropping of either crop, but crop yield in pea – canola 6633% and 50 50% with 100% plant nitrogen requirement was decreased compared to their sole cropping. In conclusion, intercropping of   33% canola + 66% pea and/or 50% canola + 50% pea, in addition to potentiating an acceptable grain yield for both crops, it can conserve the environment with reducing of nitrogen fertilizer application.