ماهيت بانك و دلالت‌هاي آن براي مطالعات بانكداري اسلامي

The Nature of Bank and its Implications for Islamic Banking Studies

اولين گام براي طراحي و تأسيس يك بانك اسلامي، شناخت كامل ماهيت و نقش بانك متعارف يا غربي است. به بيان ديگر تا موضوع به درستي شناخته نشود نمي‌توان حكم آن را به درستي استنباط كرد. تلقي كنوني كه از ماهيت بانك در ميان انديشمندان حوزه بانكداري اسلامي وجود دارد آن است كه بانك غربي يك نهاد واسطه مالي يا واسطه وجوه است كه پس­اندازهاي مردم را به صورت سپرده و در مقابل پرداخت بهره يا ارائه خدمات جمع مي­كند و آنها را در قالب وام و در مقابل دريافت بهره در اختيار افراد متقاضي قرار مي­دهد. در اين رويكرد آنچه با معارف اسلامي در تعارض قرار مي­گيرد، قرض ربوي است و بر اين اساس تمركز مطالعات بانكداري اسلامي بر حذف ربا از ترتيبات و قواعد بانك متعارف بوده است. در اين مقاله با بررسي تحولات بانك و ترتيبات حاكم بر آن و متون اقتصادي مرتبط با حوزه بانكداري نشان داده شده است كه بانك متعارف، نهاد خلق پول در اقتصاد است و تقليل آن به يك نهاد واسطه مالي همچون ساير نهادهاي مالي تصوير صحيحي از ماهيت بانك ارائه نمي­كند. با توجه به جايگاه و نقش پول در اقتصاد و آثار خلق پول بانك­ها در آن، براي طراحي يك نظام بانكداري اسلامي ضروري است كه اين تلقي از ماهيت بانك مبناي مطالعات بانكداري اسلامي قرار گيرد.