ارزيابي دستور آموزشي در كتاب‏هاي آموزش زبان فارسي به غيرفارسي‏ زبانان

Evaluating the Pedagogical Grammar in Teaching Persian Language Coursebooks

تحقيق حاضر به ارزيابي دستور آموزشي دوره‏ي مقدماتي در چهار كتاب در زمينه‏ي آموزش زبان‏فارسي به غير‌فارسي‏زبانان مي‌پردازد. اين بررسي براساس رويكرد ارتباطي و به‌ويژه چارچوب دستور آموزشيِ چندشرما (2002) انجام شده است. در اين ارزيابي، بازبينه‌‌(=چك‌ليست)‌هايِ متعددي در مورد ارزيابي محتواي آموزشي بررسي شد و در نهايت، با توجه به شاخص‏هاي ارزيابيِ محتوايي، زباني، روش‌شناختي و ساختاريِ دستور آموزشي و ملاك‏هاي رويكرد ارتباطي، بازبينه‌اي تلفيقي با 20 پرسش تهيه گرديد. با بررسي بخش دستور آموزشي كتاب‏هاي مزبور دريافتيم كه استفاده از رويكردهاي صورت‌گرا و سادگيِ ساختاري، كه هر دو از ويژگي‌هاي دستور آموزشي هستند، از نقاط قوت اين كتاب‏ها محسوب مي‌شود. همچنين، نتايج پژوهش حاضر نشان داد كه «آموزش هم‌زمانِ گونه‌هاي نوشتاري و گفتاري در دوره‌هاي مقدماتي»، «استفاده ‌نكردن از راهبردهاي ارتباطي»، «تكليف‌محور نبودن آموزش دستور»، «واقعي و معنادار نبودن تمرين‏ها»، «مكانيكي و غير‌قابل‌انعطاف بودنِ ارائه‌ي دستور» و «عدم تناسب منطقي بين حجم اطلاعات اصلي و جانبي با در نظر گرفتن ماهيت گزينشي دستور آموزشي»، از نقاط ضعف اين كتاب‏ها محسوب مي‏شود. در پايان، با توجه به نتايج اين بررسي، راهكارهايي براي رفع نارسايي‌هاي كتاب‌هاي مذكور در زمينه‌ي دستور آموزشي ارائه شده است.

This paper evaluates pedagogical grammar in the coursebooks of teaching Persian non Iranian language learners. The study is based on communicative approach and pedagogical grammar. To evaluate the contents of those books, several checklists and grading scales were investigated and finally, an integrated checklist consisted of 20 questions was provided to be used in this study. In providing this checklist, evaluating indexes of content, language, method, structure of pedagogical grammar were considered. The results of investigating the pedagogical part of the books showed that applying the formalistic approaches and structural simplicity, which is both the features of pedagogical grammar, is their merit. Also, findings revealed that there are some weaknesses in these books: Teaching the spoken and written language simultaneously in elementary levels, lack of communicative strategies, lack of task based grammar teaching, lack of real and meaningful language in exercises, mechanical and non flexible way for teaching grammar, and not considering the selective nature of pedagogical grammar. Ultimately, with regard to the results of this survey, some recommendations to reform such textbooks in the field of pedagogical grammar are presented.