بررسي اثر شوري و اسيد‌ساليسيليك بر فعاليت آنزيم فنيل‌آلانين آمونيالياز و تركيبات فنيل‌پروپانوئيدي گياه دارويي Cynara scolymus L. در شرايط درون ‌شيشه‌اي

در سال‌هاي اخير با توجه به اهميت متابوليت هاي ثانويه در گياهان دارويي، دست يابي به شرايطي كه بتواند بيشترين اثرگذاري را در توليد اقتصادي اين تركيبات داشته باشد داراي اهميت فراوان است. فنيل آلانين آمونيالياز (PAL) به عنوان آنزيم كليدي نقش اساسي در تشكيل تركيبات فنيل پروپانوئيدي دارد. اين تحقيق به منظور بررسي اثر شوري و اسيد ساليسيليك (به‌عنوان اليسيتور) بر فعاليت آنزيم PAL و تركيبات فنيل پروپانوئيدي در كالوس گياه كنگر فرنگي (Cynara scolymus L.)، آزمايشي به‌صورت فاكتوريل بر پايه كاملاً تصادفي با 5 غلظت شوري و 4 غلظت اسيد­ساليسيليك در 4 تكرار در سال 1392در آزمايشگاه كشت بافت گروه علوم باغباني دانشگاه علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان انجام شد. در اين آزمايش، فعاليت آنزيم PAL با روش ساندرز و مكلر اندازه گيري شد. همچنين ميزان فنل و فلاونوئيد كل به ترتيب با روش هاي فولين سيوكالتيو و آلومينيوم كلرايد اندازه گيري شدند. براساس نتايج به‌دست آمده، شوري، اسيد ساليسيليك و اثر متقابل اين دو اليسيتور اثر معني‌داري بر فعاليت آنزيم PAL، تركيبات فنلي و فلاونوئيدي داشتند و همچنين با افزايش غلظت شوري بر ميزان فعاليت آنزيم PAL، تركيبات فنلي و فلاونوئيدي افزوده شد به‌طوري كه در غلظت 200 ميلي مولار شوري بيشترين ميزان اين تركيبات به‌ترتيب به ميزان 9564/7 نانومول بر گرم وزن تر در دقيقه، 4292/5 و 7375/2 ميلي گرم بر گرم وزن‌تر مشاهده شد. كالوس هاي تيمار شده با 100 ميكرو مولار اسيد ساليسيليك نيز بيشترين ميزان تركيبات مذكور را نسبت به شاهد داشتند. در كالوس هاي كشت شده در محيط حاوي200 ميلي­مولار شوري و 300 ميكرو مولار اسيد ساليسيليك و 200 ميلي مولار شوري و 100 ميكرو­مولار اسيدساليسيليك بيشترين ميزان فعاليت آنزيم PAL و تجمع تركيبات فنيل­پروپانوئيدي مشاهده شد. با توجه به همبستگي مثبت آنزيم فنيل­آلانين آمونيالياز (PAL) و تركيبات فنيل پروپانوئيدي و نقش كليدي اين آنزيم در بيوسنتز اين تركيبات و نيز اثر گذاري مثبت اليسيتور هاي مورد بررسي مي توان با بهينه سازي نسبت شوري و اسيد ساليسيليك، توليد تركيبات فنيل پروپانوئيدي كنگرفرنگي در شرايط درون شيشه اي را بهبود بخشيد.