تطبيق نظريه ديويس با انقلاب اسلامي ايران

A application of Davies theory to the Islamic Revolution in Iran

پس از گذشت بيش از سه دهه از انقلاب اسلامي سال 1357، بررسي و علل و عوامل پيدايش اين انقلاب هنوز از مباحث مطرح در حوزه آكادميك جامعه شناسي انقلاب است. از بين تئوري‌هاي مختلف كه به تحليل انقلاب پرداخته‌اند، تئوري ديويس به دليل مقبوليت جهاني و تعدد ارجاعات، اهميتي مضاعفي دارد. متفكرين زيادي بر اين موضوع  كه آيا تئوري ديويس قابليت تبيين انقلاب ايران را دارا  مي باشد يا خير؟ اختلاف نظر دارند. مقاله حاضر ضمن شناسايي ريشه‌ها و تشريح نظريه ديويس و مروري برتحليل ديدگاه‌هاي متفكرين مخالف و موافق چنين تطبيقي، از نظريه رابرت گر در اين خصوص استفاده كرده است. استناد به آمار منتشره سازمان برنامه و بودجه، گزارش‌هاي اقتصادي بانك مركزي و برخي ديگر از منابع، تا حد زيادي بر توانايي تبيين و تطبيق اين تئوري با انقلاب اسلامي  صحه مي‌گذارد. با اين وجود مقاله حاضر نشان خواهد داد كه تئوري ديويس با محدوديت‌هاي نهفته در آن، تنها تبيين كننده بخشي از علل و عوامل انقلاب اسلامي است و بررسي جامع‌تر نيازمند توجه به رهيافت‌هاي تكميلي ديگر به ويژه رهيافت فرهنگي است.

The aim of this paper is to explain the Islamic Revolution of Iran based on Davis theory and suggest both advantages and limitations of this theory. More than three decades has passed since the triumph of the Islamic Revolution and the roots and causes of this revolution are still not adequately explored. Among the theories formulated to explain how revolutions happen, that of James Davies J curve has gained global popularity and due to high citation its importance is considerable. Despite this merit, applicability of this theory to the Islamic Revolution, is a matter of dispute among revolution researchers. The authors of the present paper have attempted to review the analyses provided by both advocates and opponents of the applicability of James Davis theory to the Islamic Revolution and adopted a reading provided by Ted Robert Gurr. Economic statistics published by the Plan and Budget Organization, economic reports published by Central Bank of Iran, and some other documents illustrate the capability of the mentioned theory to explain the Islamic Revolution considerably. However, the authors suggest that, Davies theory, due to its limitations, make clear some causes of Islamic Revolution, and to complete the explanation we need supplementary approaches, specially a cultural approach.