نشانه‌شناسي گفتماني يك «جدايي»

A DISCOURSE SEMIOTIC APPROACH TO “A SEPARATION”

اگرچه تلاش‌هاي زيادي براي بررسي فيلم «جدايي نادر از سيمين» ساخته‌ي اصغر فرهادي صورت گرفته است، اما هنوز جنبه‌هاي زيادي از آن كشف‌نشده مانده است. درحقيقت مسئله‌ي اين مقاله آن است كه نظام‌هاي گفتماني مختلف بازنمايي‌شده در فيلم كدام‌اند و چه نسبتي با گفتمان‌هاي حاكم بر ايران دهه‌ي هشتاد دارند. دغدغه‌ي ديگر اين مقاله ارائه‌ي روشي مناسب براي تحليل فيلم است. ازاينرو، به‌كمك نظريه‌ي گفتمان لاكلائو و موف و طراحي يك روش سه مرحله‌اي، تلاش شد الگوي مناسبي براي تحليل فيلم ارائه شود. با كمك اين روش، مشخص شد كه چهار خرده‌گفتمان فرهنگ اسلامي، ايراني، غربي و حكومتي در فيلم حضور دارند، ولي دو گفتمان بنياديني كه جامعه‌ي ايران را دوپاره كرده‌اند، گفتمان‌هاي سنت و مدرنيته هستند. به‌همين‌سبب، بسياري از تضادهايي كه در فيلم‌هاي ايراني مشاهده مي‌شود، حاصل تقابل ميان اين دو گفتمان است.

While many researches have been carried out on Farhadis A Separation, still major questions remain unanswered. Which discourses does the film represent and how are they related to dominant discourses of Iranian society? Resorting to Laclau and Mouffes discourse theory, the present study offers a three stage framework for answering the above questions. The results show that A Separation depicts four microdiscourses, i.e. Islamic, Iranian, Western, and official, as well as two macrodiscourses, modernity and tradition. The opposition between these two discourses is the reason behind many conflicts visible in Iranian films.