تغييرپذيري اثرات متقابل برخي از صفات خاك بر زمان شروع رواناب (مطالعه موردي: حوزه آبخيز كجور)

پژوهش حاضر با هدف بررسي تغييرپذيري مكاني تعامل برخي صفات خاك با زمان شروع رواناب در پائين­دست حوزه آبخيز جنگلي آموزشي و پژوهشي دانشگاه تربيت مدرس (كجور) در جنوب شرقي شهرستان نوشهر انجام شد. شبيه­سازي باران با استفاده از يك دستگاه شبيه­ساز باران پمپي با شدت حدود 6/1 ميلي­متر بر دقيقه در دو ويژگي توپوگرافي تندي و جهت شيب انجام شد. مدت زمان شروع شبيه­سازي باران تا زمان ايجاد رواناب زمان شروع رواناب در نظر گرفته شده و ارتباط آن با صفات خاك شامل درصد مواد آلي، رس، لاي، شن، رطوبت پيشين خاك و وزن مخصوص ظاهري خاك مورد ارزيابي قرار گرفتند. بعد از آزمون نرمال بودن داده­ها، همگني واريانس­ها و معني­دار شدن آناليز واريانس داده­هاي به­دست آمده، هم­بستگي صفات خاك و زمان شروع رواناب از طريق آزمون هم­بستگي پيرسون در نرم­افزار SPSS18 بررسي شد. نتايج نشان داد كه صفات خاك بايك­ديگر هم­بستگي خوبي داشته، حال­آن­كه در بين صفات خاك مورد ارزيابي در سطح احتمال پنج درصد، تنها مواد آلي علاوه بر ويژگي­هاي توپوگرافي با زمان شروع رواناب داراي هم­بستگي مثبت بوده است. بيش­ترين زمان شروع رواناب در پلات­هاي 44 درصد غربي در حدود 70 ثانيه با بالاترين درصد مواد آلي (9/5 درصد) اندازه­گيري شد. در مجموع نتايج اين پژوهش حاكي از آن بود كه زمان شروع رواناب نسبت به متغيرهاي محيطي حساسيت معني­دار نشان داده است.