نقش حساسيت به فرسايش سازندهاي زمين شناسي در فرسايش و توليد رسوب (مطالعه موردي: زيرحوزه هاي رودخانه دويرج استان ايلام)

در بررسي­هاي مربوط به فرسايش و حفاظت خاك ويژگي­هاي زمين­شناسي و ليتولوژيكي حوزه با توجه به تاثيرات آن­ها در فرسايش و توليد رسوب از اهميت خاصي برخوردار است. فرسايش و توليد رسوب به عواملي زيادي مرتبط است كه مهم­ترين آنها فرسايش­پذيري سازندهاي زمين­شناسي به فرسايش مي­باشد. در اين مطالعه به مقايسه فرسايش­پذيري سازندهاي دو زيرحوزه رودخانه دويرج استان ايلام و نقش آنها در فرسايش و توليد رسوب پرداخته شده است. در خروجي اين زيرحوزه­ها ميزان رواناب و بار معلق اندازه­گيري و سپس با استفاده از معادله نسبت تحويل رسوب، مقدار فرسايش هر زيرحوزه محاسبه گرديد. در ادامه براي بررسي ميزان فرسايش­پذيري سازندهاي زمين­شناسي از روش فيض­نيا استفاده شده است. نتايج نشان مي­دهد كه حساسيت واحدهاي زمين­شناسي به فرسايش نقش به­سزايي در توليد رسوب دارد به طوري­كه در اين تحقيق ميزان حجم رسوب حوزه 1 بيش از 5/2 برابر حوزه 2 مي­باشد. علت تفاوت اين است كه در زيرحوزه شماره يك، 4/92 درصد از سازندهاي زمين­شناسي در طبقه حساس به فرسايش و 45/7 درصد آن در طبقه متوسط به فرسايش قرار دارند، اما در زيرحوزه شماره دو، 01/65 درصد حوزه از سازندهاي حساس به فرسايش و 99/34 درصد آن در طبقه متوسط به فرسايش مي­باشند. در مرحله بعد با استفاده از رابطه تجربي در زيرحوزه يك، سازند گچساران با مساحت 6304 هكتار و فراواني 09/82 درصد و در زيرحوزه دو، اين سازند با مساحت 86/2166 هكتار و فراواني 07/49 درصد بيش­ترين وسعت را دارد. بالا بودن فرسايش و توليد رسوب زيرحوزه 1 نسبت به زيرحوزه 2 به دليل وجود سازندهاي حساس به فرسايش به ويژه سازند گچساران بوده كه بيش­ترين وسعت حوزه را به خود اختصاص داده است.