ضرورت بازانديشي در برنامه ريزي و سياست شهري: نگاهي به محله ي هرندي ؛ بر پايه نتايج طرح رصد كيفيت زندگي در شهر تهران

در دهه هاي اخير، به واســطه ي تحولات جهاني، شدت و كيفيت مسائل شهري، به ويژه در كلانشهر تهران، دســتخوش تغيير و تحول بنيادي شده اســت. به بيان دقيق تر، امروزه با پديده ها و مسائل يكسره جديدي در شهر مواجه هستيم. در واقع، روند پيشروي واقعيت، چنان سرعت و پيچيدگي هاي يافته است كه سياست گذاران، برنامه ريزان و مديران شــهري، از آن عقب مانده اند و نتوانســته اند خود را با اين روند سازگار كنند. در نتيجه سياســت ها، راهبردها و راهكارها، يا به طور كلي، برنامه ريزي شــهري، در مواجهه با اين مسائل، اگر نگوييم كارايي خود را از دست داده، بي ترديد دچار كاستي هاي جدي است. اين شكاف بين نظر و عمل، رو به گسترش اســت. به طوري كه شاهد آن هستيم كه به جاي نگاه ريشه اي به مسائل، بيش از پيش بر اقدامات ضربتي و آني تأكيد مي شــود. كار به جايي رسيده است كه نظريه، نظريه پردازي و مفهوم ً پردازي اساسا بي معنا شده اند. اين روند، بسيار خطرناك و داراي پيامدهاي اجتماعي بسيار نامطلوبي است زيرا برنامه ريزي و سياست گذاري شــهري را بي معنا ميكند، آن هم درســت در زماني كه بيشــترين نياز به برنامه ريزي و سياست گذاري شهري احساس مي شود. اين نوشته بر آن است تا با تمركز بر محله ي هرندي، به ضرورت بازانديشي در رويكردهاي غالب برنامه ريزي ِ و سياســت ِ شهري بپردازد. بر اين اساس مهمترين كاســتي رويكردهاي غالب، فقدان كل نگري، و در نتيجه، ِ برخورد پاره پاره و گسسته با مسئله است. از جمله اينكه هر معاونت، يا هر نهادي، بيشتر بنابر وظايف سازماني خود، به مسئله مي نگرد، و به اين ترتيب، كليت مسئله مخدوش ميشود. از يك سو اقدامات معمارانه و كالبدي پيشنهاد ميشود، از سوي ديگر، بر ضرورت اقدامات اجتماعي تأكيد مي شود، و موارد مشابه. نمونه ي محله ي هرندي به روشني نشان مي دهد كه مسئله ي كالبدي به هيچ رو جدا از مسئله ي اجتماعي-فرهنگي و اقتصادي نيست. مسائل كالبدي، اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي مي توانند همديگر را تقويت يا تضعيف مي كنند و اساسا با هم معنا مي يابند.