الگوهاي طراحي معماري قلعه هاي استان ايلام در دوره قاجار با تاكيد بر الگوهاي رفتاري

استان ايلام داراي آثار تاريخي فراواني است كه قلعههاي گونهاي از اين آثار است و با توجه به موقعيت جغرافيايي و تاريخي اين منطقه از تنوع بيشتري و ويژگي هاي معماري خاصي برخوردارند. اين مقاله به دنبال يافتن سبك غالب، الگوهاي طراحي و شاخصه هاي بارز مشترك بين قلعه هاي دوره قاجار در استان ايلام است. پرسش اصلي اين است كه آيا مفاهيم اجتماعي- سياسي، فرهنگي و بومي در شكل گيري عملكردها و فضاها و روابطشان در قلعه ها موثر بوده است يا خير؟ بر اين اساس به دنبال تحقيق و مطالعه سبك و شيوه زندگي مردم در آن زمان، معماري بومي، و شرايط اجتماعي-سياسي و فرهنگي آن دوران است. چارچوب نظري تحقيق بر ويژگي هاي طراحي معماري مشترك قلعه ها استوار است. روش تحقيق تاريخي- تفسيري است و روش استدلال، اين پژوهش قياسي است. اطلاعات به دو شيوه اسنادي و كتابخانه اي گردآوري شده است. نتايج بهدست آمده حاكي از آن است كه اين نوع بناها كه در اقليم هاي متفاوتي و با شكل ظاهري نسبتاً متفاوت بنا شده اند و كاربري تقريباً مشابهي داشته اند؛ الگوهاي مشتركي در طراحي آنها لحاظ شده كه تا حدود زيادي متاثر از الگوهاي رفتاري گذشته بوده است. در اين باره ميتوان به الگوهاي طراحي زير اشاره كرد: نوع و سبك ورودي ها، نوع پلان و روابط فضايي، جا نمايي برخي فضاها از قبيل سرويسهاي بهداشتي و اتاق هاي شاه نشين و....، تناسب فضاهاي ساخته شده و فضاهاي باز، همخواني و پيروي از سبك تزيينهاي دوره قاجار وكاربري قلعه ها كه همه اين بناها از نوع قلعه هاي دشتي با كاربري قلعه هاي دارالاماره هستند.