نقد و بررسي دو كتاب در گزارش غزليات حافظ (بر آستان جانان و گامي در بيكران)

اشعار حافظ، شاعر بلندمرتبه و بي‌نظير شيرازي، از زمان سرايش تا كنون، همواره مورد عنايت اهل نظر بوده و همچنان نيز، عام و خاص بدان توجه دارند. در روزگار ما اين توجه روزافزون شده و شرح‌هاي متعددي براي فهم و بازنمايي ظرايف و حكمت‌هاي آن نگاشته شده است. دو كتاب بر آستان جانان و گامي در بيكران، از مير‌جلال‌الدين كزازي، در سال‌هاي اخير از سوي سازمان سمت، بيشتر به‌عنوانِ كتابِ درسيِ واحدِ حافظ، براي رشته زبان و ادبيات فارسي منتشر شده است. اين دو كتاب در مجموع گزارشي از 41 غزل منتخب از سراسر ديوان حافظ است كه بر سه پايه واژ‌ه‌شناسي، زيباشناسي و باورشناسي مدون‌ شده است. با وجود كوشش زياد و گزارش خوب و مفيد شارح، ضمن مطالعه كتاب، كاستي‌ها يا اشتباهاتي از نظر روش تدوين و محتواي گزارش ـ به‌ويژه از نظر آرايه‌ها و معاني ابيات ـ به ذهن نگارنده رسيده است كه در اين مقاله به اجمال فقط برخي از اشكالات روشي و كاستي‌هاي زيباشناسي بيان مي‌شود. با توضيحات نگارنده معلوم مي‌شود كه اين دو كتاب بيشتر گزارش زيباشناسانه برخي اشعار منتخب حافظ به‌شمار مي‌آيد و تفسير مناسب و گزارش همه‌جانبه اشعار و افكار و باورهاي او نيست.