تاثير تنش گرماي انتهاي فصل بر عملكرد ، اجزاي عملكرد و برخي صفات مورفو-فنولوژيك ژنوتيپ هاي جو (Hordeum vulgare L.) در شرايط آب و هوايي اهواز

گرماي انتهاي فصل گسترده­ترين نوع تنش گرمايي در جهان است. به­منظور بررسي تاثير تنش گرماي انتهاي فصل بر جو، آزمايشي در دو شرايط عادي (نرمال) و تنش گرما روي ده ژنوتيپ جو شامل ژنوتيپ­هاي دو­ رديفه ماهور، خرم، نيمروز، آبيدر و ژنوتيپ هاي شش­ رديفه يوسف، ريحان 03، ايذه، زهك، نصرت و جنوب در قالب طرح بلوك­هاي كامل تصادفي در دانشگاه شهيد چمران اهواز اجرا شد. نتايج نشان داد كه تنش گرما باعث كاهش معني دار صفات گذارشناختي (فنولوژيك) شامل شمار روز از كاشت تا سنبله دهي (38درصد) و شمار روز از كاشت تا رسيدگي (34درصد)، صفات ساختار ظاهري (مورفولوژيك) شامل ارتفاع بوته (47درصد)، طول ساق گل يا پدانكل (36درصد) و عملكرد زيست توده يا بيولوژيك (52درصد) و صفات مرتبط با عملكرد دانه شامل طول سنبله بدون ­ريشك (21درصد)، شمار سنبلچه در سنبله (31درصد)، شمار دانه در سنبله (36درصد)، وزن هزاردانه (7درصد)، شاخص­ برداشت (7درصد) و عملكرد دانه (42درصد) شد. در شرايط عادي ژنوتيپ يوسف با ميانگين 4/5 تن در هكتار و در شرايط تنش ژنوتيپ هاي جنوب و ريحان03 با ميانگين 4/3 تن در هكتار، بيشترين ميزان عملكرد و ژنوتيپ آبيدر در هر دو شرايط كمترين ميزان عملكرد را به خود اختصاص دادند. در اين تحقيق شاخص برداشت بيشترين همبستگي را با عملكرد دانه در شرايط تنش (01/0≥P، 77/0=r) و در شرايط عادي (01/0≥P، 91/0=r) نشان داد. اين موضوع بر كارايي اين صفت براي ارزيابي ژنوتيپ ها در بررسي هاي تنش گرما تاكيد دارد. به طوركلي ژنوتيپ­هاي شش­رديفه جو ازنظر بيشتر صفات موردبررسي از ژنوتيپ هاي چهار رديفه برتر بودند و عملكرد دانه بالاتري در هر دو شرايط عادي و تنش نشان دادند.