جهاني شدن اقتصادي و نقش تهديد نظامي در راهبرد آمريكا براي كارامدي تحريم ايران

پس از سا ل ها تنش بين ايران از يك طرف و آمريكا و متحدانش از طرف ديگر بر سر برنامه هسته­اي ايران، برنامه جامع اقدام مشترك (برجام) بين دو طرف به امضا رسيد. ويژگي مهم سال­هاي اخير، تهديد به كاربرد گزينه نظامي عليه ايران بود. اين تهديد همراه با افزايش تحريم­ها و ممنوعيت­هاي تجاري بود.دليل كاربرد تهديدهاي نظامي چه بود؟ به طور كلي تهديد نظامي و كارامدي تحريم­ها و ممنوعيت­هاي تجاري چه رابطه اي با هم دارند؟ چرا آمريكا و رژيم صهيونيستي در سال­هاي اخير بارها از تهديد نظامي استفاده كردند؟ بهترين راهبرد واكنشي ايران در وضعيت تحريم و تهديد نظامي، چه راهبردي مي توانست باشد؟ در اين مقاله در جايگاه پاسخ به اين پرسش ها، ابتدا چارچوب نظري جديدي براي بررسي كنش­ها و واكنش­هاي مرتبط با تحريم مطرح مي شود كه سه پايه مهم و نوآورانه دارد: 1. تعريفي متفاوت و جديد از تحريم و ممنوعيت تجاري؛ 2. تحليل سود-هزينه مبتني بر وضعيت و اعمال كنترل بر آن؛ 3. رابطه مكملي ابزارهاي سياست خارجي (تحريم و ممنوعيت تجاري و تهديد نظامي). در قالب اين چارچوب نظري و براي پاسخ به پرسش­هاي مطرح شده، اين فرضيه مطرح شده است: «در وضعيت اقتصاد جهاني، تبديل كردن گزينه نظامي از جايگزيني براي تحريم و محدوديت تجاري به مكملي براي آنها، مهم ترين راهبرد آمريكا براي كارامد كردن تحريم­ها و ممنوعيت­هاي تجاري عليه ايران بود». با محور قرار دادن اين فرضيه و چارچوب نظري در مورد تحليل كنش­ها و واكنش­ها در وضعيت تحريم و تهديد نظامي، نتيجه گرفتيم كه تهديد به كاربرد گزينه نظامي از طريق تغيير تحليل سود-هزينه ايران يا شركاي تجاري آن بر كارامدي تحريم­ها و ممنوعيت­هاي تجاري تاثير ­گذاشته است. همچنين در نتيجه گيري عملي، استدلال كرديم كه براي كشورهاي مورد تحريم و تهديد نظامي همانند ايران در دوره قبل از برجام، راهبرد «نمايش قدرت نظامي» به عنوان يكي از پايه­هاي مهم سياست ضد تحريمي مي­تواند راهبردي مفيد باشد و مانع اين تاثير و در نهايت كاهش ميزان كارامدي تحريم و ممنوعيت تجاري ­شود.