بازگشت به خويشتن به مثابه سنت برساخته (بررسي موردي آراي جلال آل احمد)

يكي از مهم ترين دغدغه هاي روشنفكران دهه 40 و 50ش. در ايران مفهوم بازگشت به خويشتن بود كه چنين دغدغه اي به وفور در آثار جلال آل احمد، شريعتي، فرديد و نصر به چشم مي خورد. در همين زمينه بايد پرسيد: بازگشت به كدامين خويشتن؟ در مقابل، اين بازگشت از يك سو، به معناي نفي حال و از سوي ديگر، به معناي بازگشت به گذشته است. با وجود اين، چنين بازگشتي متضمن دو پيش فرض است: اولاً دلالت بر آگاهي نسبت به ميراث گذشته دارد؛ در ثاني اين بازگشت به معناي رجعت به سنت اصيل است. در حالي كه با مداقه، باژگوني اين دو پيش فرض بيش از پيش نمايان خواهد شد. ازاين رو، جستار حاضر بر اين فرض مبتني است كه سنت برساخته در آراي آل احمد بر يك آنتاگونيسم استوار است كه تالي منطقي آن چيزي نيست جز بومي گرايي و ممزوج كردن امر ديني با امر سياسي.