اهميت كاربرد الگوها و روش هاي تحليل اسناد در پژوهش تاريخي

يكي از مباحث مطرح در پژوهش­هاي تاريخيِ دوره معاصر، غفلت از منابع سندي و مراجعه اغلب محققان به منابع تاليفي است. حوزه مطالعات تاريخي، به­دليل تنوع و تكثر منابع معرفتي (نوشتاري) از يك­سو و تغيير بينش مورخانه از رويكرد اديب- مورخان به رويكردهاي بينارشته اي ازسوي­ديگر، نوعي فاصله گرفتنِ محققان در توجه به منابع تاريخي (ازجمله اسناد تاريخي) را درپي داشته است. با توجه به اين دغدغه ماخذشناختي، طرح اين مسئله كه اسناد، همچون متون و منابع نوشته­شده در تاريخ، چه استفاده و كاربردي در تحقيقات تاريخي داشته و دارند و چه الگوهاي روش­شناسي­اي مي­تواند در تفسير و تحليل محتواي آن­ها موثر باشد، نقطه كانوني بحث در نوشتار حاضر است. روش بررسي، برمبناي الگوي تحليلِ تاريخي و كاربرد روش­هاي مطالعات بينارشته­اي در تفسير است. الگوي روش­شناسي نوشتار حاضر به بحث با رويكردي تحليلي و كلان نگر درباره «تاريخ سندي» متمركز است و نگرش خُرد و جزءنگر -كه از«محتواي اسناد» براي تبيين تاريخ جِرم، سخن مي­گويد- موضوع بحث نخواهد بود. دستاورد كار نشان مي دهد كه استفاده از محتواي اسناد تاريخي در قالب شناسايي و كاربست الگوهاي روشي متناسب، مي­تواند به تداوم و آفرينش الگوي تاريخ­نگاري سندي در مطالعات تاريخي منجر شود و مي­توان نتيجه آن را در بازگشت فاعلان شناسا (مورخان) هم در توجه به ضرورت اصالت متن در ارائه تحليل و هم در ترديد به علمي بودن مشهورات تاريخي و طرح روايتي دقيق­تر از گزاره­هاي تاريخي دريافت.