بررسي تغييرات انگاره سنت نبوي در طول دو قرن نخست هجري

دقت در تاریخ علم حدیث، بیان‌گر تحول و تطورات معنایی در مفهوم سنت در طول دو قرن نخست هجری است. تغییرات معنایی سنت در این دو قرن تحت تأثیر جریان‌های مختلف صورت گرفته است. اصحاب اثر، سنت را به مثابه سخنان پیامبر و صحابه و تابعین و سیره مسلمانان (بلاغات) می‌دانستند؛ اصحاب حدیث، دایره سنت را محدود كردند؛ اصحاب أرأیت، سنت را به معنای ایجاد فقهی تقدیرگرا و نظام‌مند برشمردند و سرانجام، اصحاب رأی، سنت را به معنای نظام فقهی تدوین یافته با گرایش به رأی‌گرایی پایه‌گذاری كردند. بدین منظور بناست این مطالعه را با رویكرد تاریخ انگاره‌ها بازشناسیم؛ یعنی تحولات معنایی سنت نبوی را به مثابه انگاره در طول دو قرن بررسی كنیم. دستاورد این پژوهش چنین است كه انگاره سنت در طول زمان و در سرزمین‌های مختلف دچار تضییق و تحدید معنایی شده است؛ به گونه‌ای كه سنت در ابتدا معنایی عام و سپس توسط شافعی معنایی مضیق یافته است.