مقايسه و نقد داستان «روباه و خر و شير گر گرفته...» از كليله و دمنه با «شگال خرسوار» از مرزبان نامه

كليله و دمنه و مرزبان نامه بدون هيچ گمان و گزافه در شمار ارزشمندترين و ماندگارترين كتابهاي نثر فارسي به ويژه در نثر فني و مصنوع هستند. نويسندگان اين دو اثر سعي كرده اند مباني اخلاقي و پندهاي هدايتگر خود را در قالب قصه هاي كوتاه و تمثيلي، به جامعه بشري عرضه كنند. در كليله و دمنه پنجاه و هفت، و در مرزبان نامه نيز پنجاه و هفت حكايت كوتاه و بلند گنجانده شده است و همين يكساني تعداد حكايتها در اين دو كتاب نيز، جاي تأمل دارد. قصه هاي اين دو كتاب به هم گره خورده اند و رشته اي نامرئي آنها را به هم پيوسته است. تا جايي كه شانزده حكايت در دو كتاب بسيار شبيه به هم و در واقع سايه يكديگر مي باشند. اين دو اثر مهم، تصويري از جوامع بشري در گذشته در اختيار ما مي گذارند و حاوي نكات اجتماعي مهمي هستند كه هر قشري، از محقق ادبي گرفته جامعه شناس، روان شناس، سياسي دان و ... مي تواند از آن ها بهرہ مند شود. البته براي قصه گويي و داستان پردازي تاريخ مشخص و قطعي نمي توان تعيين كرد اما گروهي تصنيف و مكتوب كردن آن را به ايرانيان نخستين نسبت داده اند. در مقاله حاضر، نويسنده بر آن است كه دو حكايت بسيار مشابه و مشترك در دو اثر را از لحاظ عناصر داستاني و زيرساخت هاي قصه، به روش تطبيقي و مقايسه اي، نقد و بررسي كند و از منظر ريخت شناسي قصه آن ها را واكاوي نمايد.