شادي‌ها و غمگني‌هاي مترجم: خوانش و تحليل انتقادي آراي ترجمانيِ خوزه اوُرتِگا گاسِت

Joys and Sorrows of the Translator: A Critical Reading of José Ortega y Gasset’s Viewpoints on Translation

گاه جدل بي‌حاصل و غيركاربردي در زمينه معنا به مباحثي چون ترجمه افراطي كواين كشيده مي‌شود كه در آن، معنا نه طي تعامل بينافردي، بلكه به صورت رفتارشناسانه و طي ارتباط ميان عمل و بافتار حاصل مي‌شود و معنا دست نيافتني تصوير مي‌شود. در اين ميان، فيلسوف اسپانيايي، خوزه اورتگا ي. گاست كمي از اين فضاي منطقي محض دوري مي‌گزيند: وي هرچند همه امور بشري را در عين محتمل بودن دست‌نيافتني مي‌شمارد، نسبيت‌ عام حاكم بر ارتباط درون‌زباني و بينازباني را پذيرفته و بسط مي‌دهد و تعامل زباني را عامل مفاهمه گويش‌وران زبان مي‌داند. به زعم وي، سهل و ممتنع بودن برقراري ارتباط باعث تن دادن ساده و بي‌پيرايه آن به تحليل نمي‌شود و ترجمه نيز باري افزون بر ارتباط نخستين بر گردن مترجم مي‌گذارد تا در فضاي سكوت زباني وارد شود و با ناگفته‌ها انتقال معنا كند. اين مقاله ضمن تبيين و تحليل نقادانه تفصيلي آراي مذكور، الگوي ترجماني ارائه شده از سوي اورتگا را به تصوير مي‌كشد و كاربرد آن را در عمل ترجمه بررسي مي‌كند. در پايان و پس از مداقه در اين نظرات مي‌توان نتيجه گرفت كه توجه فراوان اورتگا به بافت و كلان‌انديشي نظري وي گاهي باعث مي‌گردد كه اهميتي شايد بيش از واقع به ناگفته‌هاي درون و بينازباني داده شود و براي مترجم نقشي برسازنده و ابداع‌گر قايل شود كه شايد در مورد ترجمه ادبي صادق باشد، ولي ناديده گرفتن اينكه بخش اعظم عمل ترجمه در حيطه متون غيرادبي است، نقش و رسالت مترجم را دچار انحراف و دگرگوني بسيار مي‌كند.