مطالعه تطبيقي سياست‌هاي رسانه‌اي كشورهاي آسيايي در مواجهه با تلويزيون‌هاي ماهواره‌اي

A Comparative Study on the Media Policies of Asian Countries While Encountering with Satellite Televisions

يكي از راه‌هاي دستيابي به راهكارهاي اصلاح شيوه فعلي مواجهه ايران با پديده دريافت خانگي شبكه‌هاي ماهواره‌اي، آگاهي از تجربه ديگر كشورهاي مشابه است. در اين ميان مطالعات تطبيقي اسناد حوزه سياست‌گذاري بخشي از جهان معاصر مي‌تواند در خوانش تحولات سياستي رسانه‌اي ما راه گشا باشد. براي دستيابي به اين مهم، با اتكا به دو پژوهش انجام‌ شده در سال‌هاي 1373 و 1381، از طريق نمونه‌گيري هدفمند، تعداد هفده كشور آسيايي انتخاب شدند. پس از بررسي ادبيات نظري در حوزه سياست‌هاي رسانه‌اي، تعيين « چرخه خط‌مشي گذاري» به‌عنوان ادبيات تحليل و شناخت حوزه صورت‌بندي مسئله شبكه‌هاي ماهواره‌اي كشورهاي مذكور اين نتيجه حاصل شد كه سياست‌گذاران رسانه‌اي كشورهاي موردبررسي دريافت مستقيم شبكه‌هاي ماهواره‌اي  را عاملي براي1) بر هم زننده بازار بومي و غيربومي رسانه‌هاي داخلي و 2) شكل‌گيري برخي تهديدها براي مصالح و منافع ملي تعريف كرده‌اند. آن‌ها به سمت دو نوع سياست سوق پيدا كرده‌اند. الف) پذيرش به مفهوم عدم دخالت دولت و يا قانون‌مند نمودن اپراتورهاي ماهواره‌اي. ب) اجراي اقدامات قابل‌اجرا در رويكرد به عدم پايبندي به فضاي آزاد اطلاعات. پژوهش نشان داد كه در هر دودسته از كشورهاي الف و ب سياست‌هاي گوناگوني در راستاي توليد و دريافت رسانه‌اي اتخاذ كرده‌اند كه در متن مقاله به‌طور مفصل به آن‌ها پرداخته‌شده است. مقايسه دستاوردهاي پژوهش حاضر با تحقيق 21 سال پيش حاكي از تحولي است كه مهم‌ترين آن حركت كشورهاي گروه ب به سمت پذيرفتن و مجوز دادن به اپراتورهاي ماهواره‌اي براي ارائه خط‌مشي‌هاي اتخاذ شده از نوع گروه الف است.

Understanding the way other countries react to the phenomenon of satellite television can help Iran improve its policies in this regard. Comparative studies on media policies can help us understand changes and trends in such policies. We used two studies conducted in the Hijri years of 1373 and 1381 and chose 17 Asian countries using targeted sampling. After conducting a literature review in the field of media policies we draw a trajectory of policymaking. The results show that policy makers in the countries under question considered satellite television channels as (1) a disturbance to local media market and (2) a threat to national interests. These countries adopted two policies: (a) acceptance, which means the government shouldn’t interfere; (b) limiting the free flow of information. Comparing the results of the study with the results of another study which was conducted 21 years ago, we can see than the countries that used to be in the second category have gotten closer to the first one.