قفقاز جنوبي؛ دلسرد از اتحاديه اروپا و نااميد از فدراسيون روسيه

منطقه قفقاز جنوبي يكي از منطقه هاي پر چالش به لحاظ امنيتي در جهان محسوب مي شود و با وجود گذشت دو دهه از فروپاشي اتحاد جماهير شوروي اين منطقه هنوز به همگرايي اقتصادي و سياسي دست پيدا نكرده است. در اين منطقه نوعي رقابت و همكاري ميان اين سه كشور و همچنين ميان آنها با بازيگران خارجي وجود دارد. جمهوري آذربايجان، گرجستان و ارمنستان سه كشور اين منطقه مسيرهاي متفاوت و بعضا متضادي را در پيش گرفته و در ائتلاف ها، پيمان ها، سازمان ها و برنامه هاي متفاوتي مشاركت كرده اند. در اين ميان، اتحاديه اروپا و روسيه دو كنشگر مهم و اثرگذار در قفقاز جنوبي محسوب مي شوند. اتحاديه اروپا با تدوين سياست همسايگي اروپايي و شراكت شرقي تلاش كرده است تا نقش پررنگ تري را در اين منطقه ايفا كند. وقوع جنگ ميان روسيه و گرجستان در سال 2008 و مداخله اتحاديه اروپا به ويژه فرانسه موجب افزايش نقش‌آفريني و توجه بيشتر بروكسل به اين منطقه شد. روسيه نيز كه اين منطقه را بخشي از حوزه نزديك خود مي داند، با تدوين سازوكارهايي همچون اتحاديه اقتصادي اوراسيا درصدد مقابله با نفوذ اتحاديه اروپا و ناتو در اين منطقه برآمده است. در اين مقاله تلاش شده است تا عوامل موثر بر بروز تنش و اختلاف ميان اتحاديه اروپا و روسيه در منطقه قفقاز جنوبي مورد بررسي قرار بگيرد. در پاسخ به پرسش فوق اين فرضيه مطرح مي شود، تلاش براي تحكيم موقعيت تجاري، تفاوت در پندار از موضوع امنيت، تامين امنيت انرژي و تلاش براي تثبيت حوزه نفوذ موجب بروز اختلاف ميان مسكو و بروكسل شده است. همچنين روش تحقيق استفاده شده در اين مقاله روش توصيفي تحليلي است.