ارتباط ميان زبان، مذهب و فرهنگ: تحقيق و تدقيقي در كاركردهاي لقب حاجي و واژه هاي وابسته در زبان فارسي

با توجه به اهميت نقش زبان در شكل دهي و تغيير باورهاي مذهبي و فرهنگي مردم جامعه، پژوهش حاضر در صدد است تا به بررسي موشكافانه واژه ارزشي «حاجي» و واژه هاي وابسته به آن بپردازد. بدين منظور حدود 300 بافتي كه در آنها گفتمان مرتبط با اين لقب به كار رفته است، در محيط هاي طبيعي ضبط گرديد و آن گاه مورد بررسي قرار گرفت. با استفاده از مدل هايمز (1967)، لقب هاي «حاجي» و «حاج/حاجيه خانم» مورد واكاوي قرار گرفته و سپس كاربرد هاي مختلف آنها از دو بُعد مذهبي-غيرمذهبي و روان شناسي-اجتماعي بررسي شد. در پايان، واژه هاي هم نشين با اين لقب ها مورد بررسي قرار گرفتند. يافته هاي اين پژوهش نشان مي دهد اين لقب ها كه در گذشته واژه هاي ارزشي محسوب مي شده اند، دچار نوعي دگرديسي شده و امروزه گاه به ضدارزش تبديل گرديده اند. در پايان، دلايلي كه به نظر مي رسد منجر به اين افت و بسط معنايي شده -از قبيل رسانه، جامعه و ديدگاه هاي متفاوت مردم- مورد بحث قرار مي گيرد.