مروري از يوژنيك تا حق ثبت از ديدگاه ژنتيكي، حقوقي و حقوق بشري

يوژنيك، جنبشي علمي كه با حذف ژن‌هاي نامطلوب و تكثير ژن‌هاي مطلوب درصدد اصلاح نژاد انسان است، از اواخر سده نوزدهم مورد توجه بسياري از دانشمندان قرار گرفت. اين علم جهت رسيدن به هدف خود يعني اصلاح نژاد انسان، دوره‌هاي زماني مختلفي را تا به امروز تجربه كرده و برنامه‌هاي مختلفي در راستاي آن اجرايي شده است. از جمله مهم‌ترين اقدامات عملي و البته تكان‌دهنده در اين راستا، عقيم‌سازي است كه دليل اصلي آن، اقتصادي، يعني كاهش هزينه‌هاي پزشكي و اجتماعي مراقبت از افراد فقير و بيماران عقب‌مانده جسمي و ذهني بوده است. اما بعدها، اصول و عقايد يوژنيك به لحاظ پايه علمي، نژادي و نقض حقوق بشر شديداً مورد انتقاد قرار گرفت. برخي معتقدند كه امروزه، يوژنيك به صورت منفي در جريان است و برنامه‌هايي در اين راستا صورت مي‌گيرد. در حال حاضر، از زاويه نگاه جرم‌شناسي، جامعه‌شناسي، سياست جنايي، سياست اجتماعي- اقتصادي و غيره، انتقادهايي بر يوژنيك و علوم مرتبط وارد شده كه از جمله آنها حق ثبت ژن‌هاي انساني است. اين مقاله، ترجمه اثري اخير از دانيل كِولِس، استاد تاريخ علم دانشگاه ييل، در بررسي سير تحولات يوژنيك و تغيير مفاهيم آن، امروزه، به صورت علوم نوين بيولوژي مولكولي و بيوتكنولوژي است و به نكاتي در خصوص حق ثبت ژن‌هاي انساني مي‌پردازد.