مطالعه تطبيقي كدها و دستورالعمل‌هاي اخلاق در پژوهش‌هاي پزشكي

بعد از جنگ جهاني دوم و با توجه به مسائلي كه در عرصه بين‌المللي پيرامون پژوهش‌هاي انجام‌گرفته بر روي اسراي جنگي پيش آمد، جامعه جهاني به شدت تحت تأثير جنايات انجام‌شده قرار گرفت و به همين علت كدهاي اخلاق در پژوهش بر روي نمونه‌هاي انساني در پايان جنگ و پس از آن در دادگاهي با نام نورنبرگ در سال 1947 به تصويب رسيد. سپس اين كدها بارها مورد بررسي قرار گرفتند و در اعلاميه‌هاي جهاني هلسينگي تكميل شدند. در برخي كشورها مانند ايالات متحده كدهاي ويژه‌اي تحت نظر كميته‌اي كه از طرف رييس جمهور آمريكا مشخص شده بود، ارائه گرديد كه در 1974 ميلادي به گزارش بلمونت معروف شد. در جمهوري اسلامي ايران نيز با توجه به الزامات مذهبي و ملي لزوم تدوين كدهاي مختص به كشور احساس مي‌شد كه نهايتاً يك پروژه تحقيقاتي كه در سال 1376 آغاز شد و منجر به تدوين كدهاي 26گانه اخلاق در پژوهش‌هاي پزشكي گرديد. با اين وجود تنها ابلاغ اين كدها نمي‌تواند تضمين‌كننده رعايت اصول و موازين اخلاقي در همه مراحل پروژه‌ها باشد و كميته‌هاي اخلاق در پژوهش بايد با ساز و كارهاي اجرايي متناسب و با دقت كامل جايگاه خود را در مراحل حساس تصويب و نظارت بر پروژه‌ها باز يابند و بتوانند چه در مرحله طراحي و چه در مرحله اجرا و نهايتاً انتشار نتايج حضور پررنگ داشته باشند، لذا مطالعه تطبيقي كدها و دستورالعمل‌هاي اخلاقي براي جلوگيري از انحرافات احتمالي در مسير پژوهش ضروري به نظر مي‌رسد.مطالعه حاضر، مطالعه كتابخانه‌اي و از نوع مروري است كه پس از بررسي ادبيات علمي موجود در داخل كشور مجموعه كدهاي بين‌المللي موجود از جمله نورنبرگ، هلسينكي، بلمونت و... و نيز رجوع به مقالات و كتب داخلي و خارجي موجود در اين زمينه بررسي مي‌شود. يافته‌هاي اين مطالعه مروري مي‌تواند به سياست‌گذاران تدوين كدهاي اخلاقي كمك كند.