تاملي بر عرفان و تصوف در شرق ايران و تاثير متقابل عرفا و صوفيان سيستاني و خراساني بر يكديگر در قرون نخستين اسلامي

عرفان و تصوف اسلامي يكي از موضوعات قابل توجه در بررسي­هاي اجتماعي و فرهنگي سيستان و خراسان در قرون نخستين اسلامي مي باشد. اين جريان فكري و اجتماعي از همان آغاز قرن اول هجري، با زهد و گريز از لذات دنيوي در جهان اسلام شروع شد و در قرون بعدي سازمان يافته تر گرديد و در شرق ايران هواداران زيادي به دست آورد. عوامل متعددي همچون حضور حسن بصري و هوادارانش، صوفيان كراميه، ملامتيه و ... در گسترش انديشه هاي عرفاني و صوفيانه در سيستان و خراسان موثر بوده ­است. در اين مقاله سعي بر آن است تا با شيوه كتابخانه اي، اطلاعات و داده هاي تاريخي جمع آوري و سپس با روش توصيفي- تحليلي به بررسي علل و عوامل گسترش عرفان و تصوف در سيستان و تاثير متقابل عرفا و صوفيان سيستاني و خراساني بر يكديگر پرداخته شود. عرفان و تصوف توانست در قرون سوم و چهارم دستاوردهاي مثبت و مفيدي براي مردم منطقه به همراه داشته باشد و از تعصبات مذهبي ميان خوارج و اهل سنت و مذاهب حنفي با شافعي و قتل و غارت هاي ناشي از آن كه در گذشته وجود داشت بكاهد.