تحليل نقوش سنگ نگاره هاي محدوده تاريخي خراسان بزرگ در استان خراسان جنوبي

هنر صخره اي بزرگترين پيكره شواهدي است كه ما در ريشه هاي هنري، شناختي و فرهنگي انسان­ ها در دست داريم. خوشبختانه مطالعات باستان شناختي در زمينه اين هنر در ايران به تدريج رو به انسجام است و منجر به شناسايي ابعاد جديدي از فرهنگ و هنر پيش از تاريخ، تاريخي و اسلامي در ايران شده است. از همين رو، مطالعه هنر صخره اي در شرق ايران مي تواند اطلاعات ارزشمندي در باب شكل گيري، تحول و كاركرد هنر صخره اي در اختيار پژوهشگران هر سه دوره مذكور و متخصصان تاريخ هنر قرار دهد. در تيرماه 1392 در قالب يك طرح پژوهشي گسترده، سنگ­نگاره هاي استان خراسان جنوبي، توسط تيمي به سرپرستي حميدرضا قرباني از دانشگاه بيرجند، مورد بررسي و مطالعه قرار گرفت. اين پژوهش به معرفي و توصيف اجمالي كنده­نگاره هاي استان خراسان جنوبي خواهد پرداخت. مقاله حاضر با روش توصيفي- تحليلي و ابزار گردآوري اطلاعات به دو شيوه ميداني و كتابخانه اي صورت گرفته است. يافته هاي پژوهش شامل نقوشي بالغ بر 749 نقش و نگاره كه به سبك پتروگليف (كوبشي) و دربردارنده نقوشي اعم از انساني، حيواني، گياهي، نمادين، ابزار، اجرام و كتيبه را شامل مي­ شود. نقوش موجود در اين بررسي مربوط به هر سه دوره زمانيِ پيش از تاريخ، تاريخي و اسلامي است و در نهايت برخي از يافته ها با نمونه هاي موجود در همان حوزه مورد بررسي يعني شرق ايران هم چون سنگ­نگاره­ هاي جُربت و دشت توس (شمال خراسان) و لاخِ مزار (جنوب خراسان) قابل مقايسه است.