سريان علم در موجودات از منظر قرآن مجيد و تجلّي آن در انديشه ملاّصدرا

The influence of Science in the Creatures from the Perspective of Qur'an and its Apparition in Mulla Sadra's Thought

آنچه انسان‌ها با حواسّ خود درمي‌يابند، اين است كه جمادات فاقد شعورند، امّا خداوند در قرآن همه موجودات عالم را از انسان و حيوان گرفته تا گياه و جماد، داراي شعور و آگاهي معرّفي مي‌فرمايد و اموري مانند تسبيح، سجده، خشوع و ..... را به آنها نسبت مي‌دهد. اعتقاد به سريان كمالات وجودي از قبيل علم، حيات و اراده در جميع موجودات از اصول مسلّم و پذيرفته در حكمت متعاليه است. ملاّصدرا با براهين عقلي سريان علم را در همه موجودات عالم اثبات مي‌كند، امّا ممكن است اين گونه به نظر برسد كه اين ديدگاه با اصل تجرّد علم كه از سوي ملاّصدرا پذيرفته شده است، در تعارض باشد. در اين مقاله، براي حلّ اين تعارض كوشش به عمل آمده است و اثبات شده كه تعارضي وجود ندارد و ملاّصدرا با استمداد از آيات و روايات اين راز را دريافته است.

Human knows by his senses that inanimate objects are without understanding, but in the Qur'an, God says all creatures of the universe including humans, animals, plants and inanimate objects, are wise and intelligent. Also he attributes to them things like praise, worship, reverence and etc. Belief in influence of Perfection in all things such as science, life and will, are from accepted principles in transcendental philosophy. Mulla Sadra proves the influence of science in all creatures with rational proofs, but it may seem that this view disagrees with celibacy of science which has been accepted by Mulla Sadra. In this article, we have tried to resolve this conflict or disagreement and we have proved that there is no conflict and Mulla Sadra has found its secret through the verses and hadiths.