واحدهاي سنجش طول در اوستا

Avestan Units of Length Measurement

درباره واحد‌هاي اندازه‌گيري در ايران باستان اطلاعات كمي در دست است. مهم‌ترين متني كه از ايران باستان باقي مانده است، يعني اوستا، آگاهي چنداني در اين باره به دست نمي‌دهد. خوش‌بختانه يكي از فصول فرهنگ‌نامه‌اي كهن، مشتمل بر واژه‌هاي اوستايي و ترجمه پهلوي آن‌ها، دربردارنده تعدادي از واحدهاي سنجش طول در دوران باستان است. در فصل بيست و هفتم فرهنگ اويم، نام واحدهاي اندازه‌گيري طول و نسبت آن‌ها با يك‌ديگر به زبان اوستايي و پهلوي آمده است. نام برخي از اين مقياس‌ها در متون اوستايي تك‌آمدند و تنها در اين فرهنگ باقي مانده است. به اين ‌ترتيب، مي‌توان اين متن را مهم‌ترين منبعي دانست كه درباره واحدهاي اندازه‌گيري در ايران باستان اطلاعاتي به دست مي‌دهد. در اين مقاله، واحدهاي اندازه‌گيري طول، كه در فصل بيست و هفتم فرهنگ اويم نام برده و تعريف شده است، به كمك بخش‌هاي ديگر اوستا و منابع پهلوي و زند طبقه‌بندي و بررسي شده است. نتيجۀ اين بررسي و طبقه‌بندي را مي‌توان به صورت زير خلاصه كرد: uzašti = 8 ǝrǝzu, dišti = 10 ǝrǝzu, paδa = 16 ǝrǝzu, vībāzu = 2 frabāzu = 4 frarāθni = 8 vitasti  = 96 ǝrǝzu, vībāzu = 2 gāiia = 4 frarāθni, gāiia = 3 paδa = 4 vitasti = 48 ǝrǝzu , yujiiasti = 2 daxšmaiti = 4 snaiiasti = 8 tacar = 16 hāθra.

There is little information about the units of measurement in ancient Iran. From Avesta, the most important text of ancient Iran, we can’t deduce so much information about this subject. Fortunately, one of the chapters of an old AvestanPahlavi lexicon i.e. Farhang ī Ōim includes a list of measurement units. We can find the name of the units of length measurement in chapter 27 of the lexicon. Some of these names are hapax legomenon and are only preserved in Farhang ī Ōim. In this paper these units of length, are studied and compared according to the other parts of Avesta and the Pahlavi texts. These results can be summarized as follows: uzašti = 8 ǝrǝzu, dišti = 10 ǝrǝzu, paδa = 16 ǝrǝzu, vībāzu = 2 frabāzu = 4 frarāθni = 8 vitasti  = 96 ǝrǝzu, vībāzu = 2 gāiia = 4 frarāθni, gāiia = 3 paδa = 4 vitasti = 48 ǝrǝzu , yujiiasti = 2 daxšmaiti = 4 snaiiasti = 8 tacar = 16 hāθra. uzašti = 8 ǝrǝzu, dišti = 10 ǝrǝzu, paδa = 16 ǝrǝzu, vībāzu = 2 frabāzu = 4 frarāθni = 8 vitasti  = 96 ǝrǝzu, vībāzu = 2 gāiia = 4 frarāθni, gāiia = 3 paδa = 4 vitasti = 48 ǝrǝzu , yujiiasti = 2 daxšmaiti = 4 snaiiasti = 8 tacar = 16 hāθra.