بررسي اصل عقلايي ‌بودن مقررات دولتي در نظام حقوقي انگلستان و ايران

Analysis the principle of reasonableness of governmental decisions in England and Iran’s legal system

نظارت قضايي بر مقررات دولتي، سازوكار پرصلابت حقوق اداري براي تضمين قانون‌مداري دستگاه اداري كشور است و بر اين اساس محاكم قضايي اصولي گوناگوني را در حداقل‌كردن خودسري مقامات عمومي در فرايند اتخاد تصميم اعمال مي‌كنند. بررسي انجام‌گرفته در نظام حقوقي انگلستان در اين نوشتار حاكي از آن است كه محاكم كامن‌لا با به‌كارگيري اصول نظارت قضايي حق‌مدارانه، نقشي پررنگ در ارتقاي مسئوليت حكومت و تضمين حقوق بشر ايفا كرده‌اند. يكي از اين اصول، اصل عقلايي‌بودن مقررات دولتي است كه بر اساس آن مقام اداري بايد در فرايند اتخاذ تصميم، لوازم و شرايط وابسته و ذاتي تصميم و آثار و نتايج آن را مد نظر قرار دهد و سوء‌نيت و منافع شخصي يا حزبي خويش را در تصميماتش دخالت ندهد. در كنار تبيين مفهوم اصل عقلايي‌بودن در حقوق انگلستان، با بررسي اجمالي انجام‌گرفته در برخي آراي ديوان عدالت اداري اين رهيافت حاصل شده است كه مي‌توان ردپايي از توجه قاضي اداري ايراني به اين اصل را مشاهده كرد. اين امر در عين حال مؤيد خلأ قانوني به‌ويژه در حوزه كنترل صلاحيت‌هاي اختياري مقامات اداري در نظام حقوقي كشورمان است كه به زعم نگارندگان، نيازمند اصلاحات قانوني در حوزه صلاحيت ديوان عدالت اداري و حاكميت قواعد حقوق عمومي در رويكرد قضات اين نهاد است.

Judicial review on administrative regulations is the great implement of administrative law for guaranty the legality of administrative decisions and courts apply various principles to diminish public authorities offense in decisionmaking process. In this paper, reviewing the British legal system indicative that common law courts by apply effective principles , play considerable role in upgrade government’s responsibility and ensuring the fundamental Human Rights .One of this principles is the reasonableness of governmental decisions that according to this principle , the public authority should consider relevant considerations in decisionmaking process and leaving aside the personal and party interests.In addition ,alongside the analyze the concept of reasonableness principle in British legal system , we study the Administrative Justice Court’s judgments and perceive that we can see footprint of apply this principle by the Iranian administrative judge .Yet , this issue demonstrate that there is a legal loss in controlling the discretionary powers of public authorities in our legal system and we think this problem requires legal reforms and governance the public law’s principles in the judge’s approach at Administrative Justice Court .